Anlamı
beylerde olmayan öyle şeyler vardır ki halkta bulunur.
Detaylı Açıklama
Elde bulunan beyde bulunmaz atasözü, halk arasında, sıradan insanlarda ya da alt tabakada bulunan bazı özelliklerin, imkânların ya da inceliklerin beylerde yani üstte görünen kişilerde bulunmayabileceğini anlatır. Atasözü görünürde güçlü ve seçkin olana duyulan otomatik hayranlığı kırar. Her değer sadece yüksek makamda, zenginlikte ya da yönetimde bulunmaz; halkın içinde de önemli meziyetler vardır. Bu yüzden söz, küçüğü ve yakını hor görmeme uyarısı da taşır. İnsan bazen uzağı yüceltirken elindekinin kıymetini geç fark eder; atasözü bu yanılgıyı düzeltir. Göz alıcı olana değil, gerçekten işe yarayana bakmayı öğütleyen bir tarafı da vardır. Kısacası bu söz, toplumdaki değerin yalnız yukarıda aranamayacağını, bazen sıradan görünen insanlarda daha sahici nitelikler bulunabileceğini anlatan yerleşik bir atasözüdür.
Örnek Cümleler
- Ninesi, elde bulunan beyde bulunmaz diyerek halk aklını küçümsememeyi öğretirdi.
- O sade adamın inceliğini görünce elde bulunan beyde bulunmaz sözünü hatırladım hemen.
- Makamı büyük diye her şeyi bilir sanma; elde bulunan beyde bulunmaz derler.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl amacı küçümsemek değil, değeri tek bir sınıfa bağlamamaktır. Halk içinde bulunan bilgi, incelik ve becerinin de önemli olduğunu vurgular; gözleri aşağıya da çevirir dikkatle.
Halkın içindeki doğal bilgi, deneyim, samimiyet ve pratik aklı temsil eder. Bunlar görünürde yüksek makamda olmayabilir ama hayatta çok değerlidir ve işe yararlıklarıyla öne çıkar.
Çünkü insanlar hâlâ değeri çoğu zaman makam ve unvanda arama eğilimindedir. Atasözü, görünüşün ötesine bakmayı öğütlediği için hâlâ canlıdır ve kolay karşılık bulur bugün toplumda.