Anlamı
1) malı olmaktan çıkmak, malı satılmak; 2) kaybedilmek:
'Selanik elden çıkınca ailesi İzmir'e göçmüştür.' -A. İlhan.
Detaylı Açıklama
Elden çıkmak deyimi, bir şeyin artık malı olmaktan çıkması, satılması ya da kaybedilmesi anlamında kullanılır. Elden çıkarmak ile yakın anlamlıdır; ancak burada olayın sonucu daha belirgindir. Bir şey artık kişide değildir, elden gitmiştir. Deyim mala, fırsata, toprağa, eski düzene ve hatta simgesel olarak memlekete kadar geniş bir alanda kullanılabilir. Bu yüzden yalnız ticaret diliyle sınırlı kalmaz; kayıp, eksilme ve geri dönüşsüzlük duygusunu taşıdığı her yerde yer bulur. Cümleye çoğu zaman hafif bir hüzün ve geç kalmışlık hissi ekler. Özellikle geri alınması zor kayıplarda daha ağır bir etki bırakır. Kısacası elden çıkmak, bir varlığın ya da imkânın artık elde bulunmadığını ve geri dönüşünün zorlaştığını anlatan etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Aile konağı elden çıkınca yılların hatırası da sanki bir anda dağıldı.
- Bu fırsat elden çıkmadan karar vermek gerektiğini herkes kabul etti artık.
- Selanik elden çıkınca nice aile başka şehirlere göç etmek zorunda kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Elden çıkmak daha çok sonucun kendisini anlatır; artık şey elde değildir. Elden çıkarmak ise bu sonuca götüren devretme veya satma eylemini daha belirgin hissettirir açıkça.
Hayır, satış önemli bir yönüdür ama yalnız o değildir. Kaybetme, kontrolü yitirme ve bazen tarihî ya da siyasî anlamda elden gitme duygusu da taşıyabilir rahatça.
Çünkü elde olanın artık elde olmayışını anlatır. İster eşya ister imkân olsun, geride kalmışlık ve eksilme duygusu kolayca oluşur ve cümleyi hüzünlü yapar çoğu zaman belirgin şekilde içeriden daima.