Deyim

Elden Çıkarmak Ne Demek?

Anlamı

1) bir şeyin sahipliğini başkasına geçirmek, satmak:
'Eskilerden bir kısmını yok pahasına elden çıkarmak gerekecek.' -H. Taner. 2) yitirmek:
'Sanki o, kaçırdığım, elden çıkardığım bir fırsattı.' -N. F. Kısakürek.

Detaylı Açıklama

Elden çıkarmanın sözlükte iki anlamı vardır. İlki, bir şeyin sahipliğini başkasına geçirmek, satmaktır: bir ev, bir araba, bir tarla ya da eski eşyalar elden çıkarılabilir. Satış bir pazarlıkla, bir ilanla ya da bir mezatla olabilir; tanım yolunu sınırlamaz. Öteki anlam yitirmektir; bu anlamda elden çıkan bir fırsat, bir şans ya da bir hak olabilir. İki anlamda da şey kişinin elinden gider; ayrım, bunun bir alışverişle mi, yoksa bir kayıpla mı olduğundadır. Birinci anlamda şey bir satışla el değiştirir; ikinci anlamda bir kayıpla gider. Nesne belirtme ekiyle anılır: arsayı elden çıkarmak. Kalıp bir zorunluluk, bir pişmanlık ya da bir kurtuluş anlatılırken geçebilir: borç yüzünden evi elden çıkardı.

Örnek Cümleler

  1. Borçlarını kapatmak için Ahmet Bey, babasından kalan arsayı yarı fiyatına elden çıkardı.
  2. Taşınmadan önce aile, eski mobilyaları komşulara çok ucuza elden çıkardı.
  3. Sınav tarihini kaçıran Elif, yurt dışında okuma fırsatını kendi dikkatsizliğiyle elden çıkardı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Eskilerden bir kısmını yok pahasına elden çıkarmak gerekecek. Kalıp burada satmak anlamındadır. Yok pahasına sözü satışın çok ucuza yapılacağını, gerekecek sözü ise bunun bir zorunluluk olduğunu gösterir.

Cümle şöyledir: Sanki o, kaçırdığım, elden çıkardığım bir fırsattı. Kalıp burada yitirmek anlamındadır ve kaçırmak fiiliyle yan yana gelir. Yitirilen şey burada bir mal değil, bir fırsattır.

Bu atasözü, yararlı, verimli şeyin elden çıkarılmayacağını söyler: süt veren hayvan sürüden ayrılmaz. Kalıbın birinci anlamı satmaktır; atasözü bu satışa bir sınır koyar. Satılacak şey seçilirken yarar ölçü alınır.