Anlamı
ölen bir kimse dirilemeyeceği gibi elden çıkan bir şey de bir daha ele geçmez.
Detaylı Açıklama
Giden gelse dedem gelirdi atasözü, geri dönmesi mümkün olmayan bir kaybın ardından boş umut beslemenin anlamsızlığını anlatır. Özellikle ölüm, elden çıkmış mal, kaçmış fırsat ya da artık geri gelmeyecek bir zaman parçası söz konusu olduğunda kullanılır. Sözün yapısında hüzünle karışık sert bir gerçekçilik vardır. Bir yandan insanın teselli arayışını keser, öte yandan boş beklentiyi de kırar. Bu nedenle çoğu kez acı ama ayıltıcı bir cümle olarak duyulur. Yakınını, parasını, imkânını ya da eski düzenini yitiren kişiye söylenirken kaderci bir ton kazanabilir. Atasözü, geri dönüşsüzlüğü tek cümlede kabul ettiren ağır ama çok yerleşik bir hayat hükmü taşır. Boşa oyalanmayı kesen yanı, sözü daha da sertleştirir.
Örnek Cümleler
- Dedem malın peşine düşmeyin, giden gelse dedem gelirdi derdi hep.
- Eski düzeni arayınca annem giden gelse dedem gelirdi diye susturdu.
- Kaybolan parayı günlerce konuşunca usta giden gelse dedem gelirdi dedi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yumuşak bir teselli vermekten çok gerçekle yüzleştirir. Kişiyi boş beklentiden çekip çıkarmayı amaçlar; bu yüzden ilk anda sert duyulsa da uzun vadede kabullenişi hızlandıran bir yönü vardır.
Ölüm, kaçan fırsat, elden çıkan mal, kaybedilen para ve geri gelmeyecek zaman için sık kullanılır. Ortak nokta, artık dönmesi mümkün olmayan bir şeyin ardından oyalanmanın boş görülmesidir.
Evet, biraz umut kırıcıdır; fakat amacı karamsarlık yaymak değil, geri gelmeyecek olana takılıp kalmayı kesmektir. Söyleyen kişi çoğu zaman acının uzamasını değil, son bulmasını ister.