Anlamı
iyi nitelikleri dolayısıyla çok ilgi görmek, çok beğenilmek:
'Gönülden Sesler, Meşrutiyet gençliğinin elden ele dolaşan kitabı idi.' -Y. Z. Ortaç.
Detaylı Açıklama
Elden ele dolaşmak, iyi nitelikleri dolayısıyla çok ilgi görmek, çok beğenilmek anlamındadır. Sözlük kalıbı elden ele gezmek biçimiyle de verir. Görüntü bir nesnenin bir kişiden ötekine geçmesidir; herkes onu görmek, okumak, kullanmak ister. Tanım bu ilginin sebebini de söyler: nesnenin iyi nitelikleri. Özne beğenilen şeydir: bir kitap, bir fotoğraf, bir mektup, bir plak ya da bir el işi. Kalıp bir şeyin ünlendiği, aranır olduğu bir dönemi anlatabilir. Bir övgü taşır; elden ele dolaşan şey bir topluluğun ortak beğenisini kazanmıştır. Beğeni bir okurdan ötekine, bir dinleyiciden ötekine yayılır. Nesnenin kendisi kimi zaman yıpranır, kimi zaman kaybolur; kalıp bunu değil, gördüğü ilgiyi anlatır. Tanımdaki çok sözü, ilginin büyüklüğünü vurgular.
Örnek Cümleler
- Köye gelen ilk resimli dergi, haftalarca elden ele dolaştı; herkes sayfalarını yeniden açtı.
- Dedemin askerden yazdığı şiirli mektup, bütün akrabalar arasında elden ele dolaştı.
- Okulun yıllığındaki güzel fotoğraf, sınıfta elden ele gezdi ve herkes ondan bir kopya istedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Gönülden Sesler, Meşrutiyet gençliğinin elden ele dolaşan kitabı idi. Söz konusu olan bir kitaptır. Okuyucusu da bellidir: bir kuşak, Meşrutiyet gençliği. Yazar kalıpla bu eserin o kuşak arasındaki ününü anlatır.
Elden ele geçmek, çok sahip değiştirmektir; bu geçiş alım satımla sınırlı değildir, miras ya da bağış da olabilir. Elden ele dolaşmanın tanımı ise sahiplikten değil, görülen ilgiden söz eder; dolaşan şeyin sahibi değişebilir de, değişmeyebilir de. Biri el değiştirmenin, öteki beğeninin çokluğunu anlatır.
Ellerde gezmenin ilk anlamı elden ele dolaşmaktır; sözlük ikisini birbirine bağlar. İkinci anlamı ise el üstünde tutulmak, saygı ve sevgi görmektir. Bu ikinci anlam bir kişiye yöneliktir; elden ele dolaşmanın tanımı ise bir kişiden söz etmez.