Anlamı
çaresiz bir durumda yapılacak bir şey olmadığını anlatan bir söz:
'Elden ne gelir, merdivenden düşüp ayak kırılırsa.' -A. K. Tecer.
Detaylı Açıklama
Elden ne gelir, çaresiz bir durumda yapılacak bir şey olmadığını anlatan bir sözdür. Söz bir soru biçimindedir ama cevap beklemez; cevabı kendi içinde taşır: hiçbir şey. Sözlükte soru işaretiyle yazılır. El burada kişinin gücünü karşılar; elden gelen, o gücün yapabileceğidir. Söz bir kaza, bir ölüm, bir hastalık, bir doğal afet ya da değiştirilemeyecek bir karar karşısında söylenebilir. Bir kabullenişi, bir teslimiyeti, kimi zaman da bir avunmayı taşır. Konuşan kendi çaresizliğini de, bir başkasınınkini de anlatabilir. Söz cümlenin başına da, sonuna da gelebilir: elden ne gelir, olan oldu. Konuşan ile dinleyen aynı çaresizliği paylaşıyorsa söz, bir iç çekiş gibi kısa ve sessiz bir onay olur.
Örnek Cümleler
- Dolu bütün bağı yere serince yaşlı adam omuz silkti: elden ne gelir, yeniden dikeriz.
- Uçuşları hava muhalefeti yüzünden iptal edilen yolcular, elden ne gelir diyerek otelin yolunu tuttu.
- Doktor ameliyatın artık işe yaramayacağını söyleyince aile sustu; elden ne gelir?
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söz şöyledir: Elden ne gelir, merdivenden düşüp ayak kırılırsa. Burada söz cümlenin başındadır ve bir kazayı anar. Böyle bir kaza karşısında yapılacak bir şey yoktur; olan olmuştur.
Ne çare, sözlükte çaresi yok, elden ne gelir anlamında açıklanır; iki söz birbirine bağlıdır. İkisi de soru biçiminde bir kabullenişi dile getirir. Biri çareyi, öteki eli, yani gücü anar.
Bu atasözü, insanın alnına yazılmış olan şeylerin önlenemeyeceğini söyler. Elden ne gelir diyen kişi de önüne geçilemeyen bir durumla karşı karşıyadır. Atasözü çaresizliği yazgıya bağlar; söz ise onu bir anlık iç çekişle dile getirir.