Anlamı
çok kötü, berbat.
Detaylı Açıklama
Ele alınmaz, çok kötü, berbat anlamında kullanılır. Söz, eline almaya bile değmeyecek kadar kötü olan şeyi anlatır. Tanımdaki çok sözü bir dereceyi anlatır; şey yalnız biraz kusurlu değil, çok kötüdür. Bu bir ayakkabı, bir yemek, bir rapor ya da bir iş olabilir: ele alınmaz bir yemek. Kalıp ek fiille yüklem de olur: bu kumaş ele alınmaz. Söz bir küçümseme, bir hoşnutsuzluk ya da bir yakınma taşır. Konuşan bir alıcı, bir eleştirmen, bir müşteri ya da bir ev sahibi olabilir. Edilgen biçimde şeyi eline almayacak kişi anılmaz; yargıyı söyleyen konuşandır, başkası aynı fikirde olmayabilir. Kalıp bir şeyin kullanılamayacak kadar kötü olduğunu, onarılmaya ya da düzeltilmeye bile değmediğini düşündürebilir.
Örnek Cümleler
- Ucuz diye aldığı ayakkabılar bir haftada dağıldı; ele alınmaz bir maldı.
- Lokantanın yeni aşçısının yaptığı yemek ele alınmazdı; müşteriler tabakları geri gönderdi.
- Aceleyle hazırlanan rapor ele alınmaz çıkınca müdür onu baştan yazdırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ele alınır, oldukça iyi, işe yarar demektir. Ele alınmaz ise çok kötü, berbat bir şeyi niteler. Aynı görüntü olumlu ve olumsuz biçimiyle iki karşıt değeri anlatır; derece de değişir: biri ölçülü bir övgü, öteki sert bir yergidir.
İte atsan yemez de sözlükte aynı yargıyla açıklanır: işe yaramayacak kadar kötü bir şey. İkisinde de bir abartı vardır: birinde şey bir köpeğe bile layık görülmez, ötekinde ona el sürülmez.
Bu atasözü, ucuza mal olan şeylerin niteliksiz olduğunu söyler. Ele alınmaz bir şey de kimi zaman ucuzluğun sonucudur. Atasözü kötü niteliği bir sebebe bağlar; kalıp yalnız o niteliği adlandırır.