Deyim

Ele Avuca Sığmamak Ne Demek?

Anlamı

1) söz dinlememek, baskı altına alınmamak, zapt edilememek:
'İzmir'deyiz. Ele avuca sığmaz haşarı bir çocuğum.' -R. N. Güntekin. 2) şımarık davranmak:
'Hani vatandaşlarımız da güç, ele avuca sığmaz, kanmaz, doymaz insanlar olsa bari!' -F. R. Atay.

Detaylı Açıklama

Ele avuca sığmamak iki anlamda kullanılır. Birincisi, söz dinlememek, baskı altına alınmamak, zapt edilememektir. İkincisi şımarık davranmaktır. Görüntü bir şeyin el ve avuç içinde tutulamamasıdır: kişi tutulmak, sınırlanmak istendikçe taşar. Birinci anlamda vurgu, kişinin denetlenemezliğindedir; ikinci anlamda davranışın şımarıklığında. Özne bir çocuk, bir genç, bir hayvan ya da bir topluluk olabilir. Kalıp bir sıfat gibi de kullanılır: ele avuca sığmaz bir çocuk. Bir yakınma, bir hayranlık ya da bir eleştiri taşıyabilir; haşarı bir çocuğu anlatan biri onu severek de anabilir. Tanım bu davranışın sebebini söylemez. Söz dinlemeyen kişiyi tutmaya çalışan bir anne, bir öğretmen ya da bir çoban olabilir. El ile avucun birlikte anılması, tutma çabasının iki kat olduğunu düşündürür.

Örnek Cümleler

  1. Okulun ilk haftasında ele avuca sığmayan öğrenciler, yeni öğretmenin sakin sesiyle zamanla yatıştı.
  2. Ahırdan kaçan genç tay ele avuca sığmadı; köylüler onu ancak üç kişi olunca yakalayabildi.
  3. Dedesinin her istediğini aldığı torun, bayramda ele avuca sığmaz oldu, herkese emirler yağdırdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: İzmir'deyiz. Ele avuca sığmaz haşarı bir çocuğum. Kalıp burada ilk anlamda, söz dinlemeyen, zapt edilemeyen anlamındadır ve bir sıfat gibi çocuğu niteler. Yanındaki sıfat da aynı yönü pekiştirir.

Cümle şöyledir: Hani vatandaşlarımız da güç, ele avuca sığmaz, kanmaz, doymaz insanlar olsa bari! Burada kalıp bir topluluğu niteler ve ikinci anlama, şımarık davranmaya yakındır. Kanmaz ve doymaz sözleriyle yan yana gelerek bir doyumsuzluğu da düşündürür.

Gem almamak, söz dinlememektir; görüntüsü gemi ağzına almayan bir atı düşündürür. Ele avuca sığmamanın ilk anlamı da söz dinlememeyi kapsar, ama buna zapt edilememeyi de ekler. Biri dizgin görüntüsüyle, öteki el ve avuç görüntüsüyle aynı denetlenemezliği anlatır.