Anlamı
1) söz dinlememek, baskı altına alınmamak, zapt edilememek:
'İzmir'deyiz. Ele avuca sığmaz haşarı bir çocuğum.' -R. N. Güntekin. 2) şımarık davranmak:
'Hani vatandaşlarımız da güç, ele avuca sığmaz, kanmaz, doymaz insanlar olsa bari!' -F. R. Atay.
Detaylı Açıklama
Ele avuca sığmamak deyimi, söz dinlememek, zapt edilememek, baskı altına alınamamak ya da taşkın bir hareketlilik göstermek anlamında kullanılır. En çok çocuklar için söylense de yetişkinlerin aşırı hareketli, taşkın ya da sınır tanımaz tavrı için de kullanılabilir. Deyimin merkezinde, kişinin çevrenin koyduğu sınırlar içine girmemesi vardır. Bu yüzden bazen canlılık ve enerji, bazen de kontrolsüzlük ve yaramazlık anlatır. Söz, hareketin bolluğunu olduğu kadar çevrenin onu toparlamakta zorlandığını da görünür kılar. Bu nedenle hem sevecen hem şikâyet dolu tonlarda rahatça yaşayabilir. Özellikle durmak bilmeyen çocukları anlatırken çok canlı bir resim kurar. Kısacası ele avuca sığmamak, hareketi ve taşkınlığı yüksek kişilerin denetlenemez görünmesini anlatan çok canlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Küçükken öyle ele avuca sığmıyordu ki bütün mahalle peşinden koşardı.
- Genç oyuncu ele avuca sığmayan enerjisiyle sahnede bir an bile durmadı.
- Bu kadar ele avuca sığmıyordu, sonunda başına iş açacak bir hızla yaşıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, bağlama göre hem övgü hem eleştiri taşıyabilir. Canlılık ve enerji olumlu görülürse sıcak duyulur, kontrolsüzlük öne çıkarsa olumsuzlaşır; ton bunu belirler doğrudan her zaman.
Çünkü çocukların bedensel hareketi ve taşkınlığı daha görünürdür. Sınır tanımayan, durmak bilmeyen hâlleri bu deyimle kolayca anlatılır ve dinleyende hemen görüntü oluşturur canlıca orada hemen.
Kişinin kalıba girmemesi ve denetim altına alınamamasını vurgular. Çevrenin çerçevesi dar gelir, o taşkınlık sürekli dışarı taşar ve sınırı aşar açıkça çevresinde sürekli her defasında.