Deyim

Elekten Geçirmek Ne Demek?

Anlamı

1) elemek; 2) ayıklamak; 3) araştırma sonunda doğruyu yanlışı, iyiyi kötüyü ayırmak.

Detaylı Açıklama

Elekten geçirmek üç anlamda kullanılır. Birincisi elemektir: un, kum ya da toprak elekten geçirilir ve iri parçalar ayrılır. İkincisi ayıklamaktır; burada işe yarar olanla yaramayan birbirinden ayrılır. Üçüncüsü, bir araştırmanın sonunda doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden ayırmaktır; bu anlam mecazdır ve bir bilgi, bir belge ya da bir iddia için kullanılır. Üç anlam aynı görüntüden doğar: elek, istenenle istenmeyeni birbirinden ayırır. Elenen şey -ı ekiyle gelir: unu elekten geçirmek, başvuruları elekten geçirmek. Kalıp bir mutfakta, bir şantiyede, bir yayınevinde ya da bir soruşturmada geçebilir. Kalıp bir seçme işini anlatır; bir bölüm geçer, bir bölüm geride kalır. Elek ne kadar sıksa, ayıklama da o kadar incedir.

Örnek Cümleler

  1. Hamur yoğurmadan önce annem unu iki kez elekten geçirip topaklarından ayırdı.
  2. Kurulun önündeki yüzlerce başvuruyu elekten geçiren uzmanlar, yalnız on adayı mülakata çağırdı.
  3. Gazeteci, dolaşan söylentileri elekten geçirip yalnız belgelerle doğrulanan bilgileri haberine aldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kalburdan geçirmek, kalbur yardımıyla ayırmak, elemektir. Elekten geçirmenin ilk anlamı da elemektir. Biri kalbur, öteki elek görüntüsüyle aynı ayırma işini anlatır; elekten geçirmenin ayrıca mecaz anlamları da vardır.

Elden geçirmek, eksiklik ya da bozuklukları gidermek veya denetlemek için incelemektir. Elekten geçirmek de üçüncü anlamında bir inceleme yapar, ama amacı ayırmaktır. Biri bir şeyi onarmak ya da kontrol etmek için, öteki iyiyi kötüden ayırmak için inceler.

Bu atasözü, doğru ile yanlışı, iyiyle kötüyü birbirinden ayırmak için ikisini de bilmek, tanımak gerektiğini söyler. Elekten geçirmenin üçüncü anlamı da böyle bir ayırmadır. Atasözü bunun ön koşulunu, kalıp işin kendisini anlatır.