Anlamı
doğru ile yanlışı, iyiyle kötüyü birbirinden ayırmak için her ikisini de bilmek, tanımak gerekir.
Detaylı Açıklama
Doğru bilinmeyince eğri bilinmez atasözü, doğruyu tanımadan yanlışı, iyiyi bilmeden kötüyü, düzgünü anlamadan bozuğu ayırt etmenin mümkün olmadığını anlatır. İnsan bir şeyi ancak zıddıyla, ölçüsüyle ve kıyasıyla kavrar. Bu yüzden atasözü, bilgi ve muhakeme için sağlam bir referansın gerekli olduğunu söyler. Doğru ortada yoksa eğri yalnız başına kolay fark edilmez; çünkü kıyas ölçüsü eksiktir. Gündelik dilde eğitim, ahlak, davranış, sanat ve düşünce alanlarında çok anlamlıdır. Kısacası söz, ayırt etmenin rastgele değil, ölçüyle mümkün olduğunu; iyi olan bilinmeden kötü olanın tam anlaşılamayacağını öğütleyen temel bir düşünceyi dile getirir. Bu nedenle insanın önce sağlam örneği görmesini, sonra kusuru tartmasını isteyen öğretici ve ölçü kuran bir atasözüdür.
Örnek Cümleler
- Çocuklara örnek göstermeden eleştiri yapmak boşuna, doğru bilinmeyince eğri bilinmez.
- Sanatta da böyledir; doğru bilinmeyince eğri bilinmez, ölçü ancak bilgiyle konur.
- İnsana sağlam ölçü vermek gerekir çünkü doğru bilinmeyince eğri bilinmez.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü insan çoğu şeyi karşılaştırma yoluyla anlar. Ölçü olmadığında bozuk olanın ne kadar bozuk olduğu da belirsiz kalır. Bu yüzden söz, öğrenme ile ayırt etme arasındaki bağı açık biçimde gösterir.
Eğitim insanın önüne doğru ölçü koyar. O ölçü olmadan yanlışı düzeltmek ya da ayıklamak zorlaşır. Bu yüzden atasözü, terbiyenin sadece bilgi değil kıyas yeteneği de kazandırdığını düşündürür.
Ahlak, düşünce, sanat, davranış ve terbiyede çok anlamlıdır. Çünkü bu alanlarda ölçü ve kıyas hayati önem taşır. Özellikle çocuk eğitiminde doğru örnek gösterilmeden yanlışın anlatılamayacağını iyi açıklar.