Anlamı
güçsüz, dermansız kalmak:
'Bu hâli biraz yapmacık da olsa şimdi ben de şaşırmış, elim ayağım buz kesilmişti.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Eli ayağı buz kesilmek deyimi, korku, şaşkınlık, üzüntü ya da ani bir sarsıntı karşısında güçsüz ve dermansız kalmayı anlatır. Buradaki buz kesilme hissi, bedenin bir anda soğuyup canlılığını yitirmiş gibi olmasını simgeler. Deyim hem fiziksel güç kaybını hem de duygusal sarsıntıyı birlikte taşır. Bu yüzden ani felaket, kötü haber ya da beklenmedik yüzleşme anlarında çok etkili duyulur. Söz, duygunun beden üstündeki sert etkisini birkaç kelimeyle görünür kılmayı başarır. Mesela bir kaza haberi duyunca ya da yıllardır saklanan bir gerçekle yüzleşince insanın ellerinin boşalması ve dizlerinin çözülmesi bu tabloyu tamamlar. Kısacası eli ayağı buz kesilmek, insanın korku veya büyük şaşkınlıkla bir anda gücünü kaybettiği anları çok çarpıcı biçimde anlatan yerleşik bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Kaza haberini alınca eli ayağı buz kesildi, ne diyeceğini bir süre toparlayamadı.
- Kapıdaki ani sesi duyunca eli ayağı buz kesilmiş gibi olduğu yerde kaldı.
- Sonucu görünce eli ayağı buz kesildi ama yine de toparlanmaya çalıştı sessizce.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ani korku ve sarsıntı bedende gerçekten de bir soğuma, çekilme hissi yaratabilir. Deyim bunu görünür ve güçlü bir imgeyle anlatır etkili biçimde ve hemen zihinde canlandırır.
Eli ayağı dolaşmakta daha çok hareketlerin karışması vardır. Eli ayağı buz kesilmekte ise güç kaybı, donakalma ve bedensel çekilme duygusu daha baskındır açıkça ve sahne sertleşir.
Kaza haberi, ani tehdit, beklenmedik karşılaşma ve ağır üzüntü durumlarında daha çok söylenir. Çünkü insan o an gerçekten sarsılmış hisseder derinden ve bedeni buna eşlik eder.