Deyim

Eli Boş Dönmek (çevrilmek veya Geri Gelmek) Ne Demek?

Anlamı

umduğunu alamadan dönmek:
'Nereyi arayıp taradılarsa elleri hemen hemen boş döndüler.' -Halikarnas Balıkçısı.

Detaylı Açıklama

Eli boş dönmek, umduğunu alamadan dönmek anlamındadır. Sözlük kalıbı eli boş çevrilmek ve eli boş geri gelmek biçimleriyle de verir. Görüntü bir yolculuktan gelir: kişi bir şey almak, bulmak ya da elde etmek için bir yere gider, ama eli boş geri döner. Tanımın iki ögesi vardır: bir umut ve bir dönüş. Gidilen yer bir pazar, bir av, bir resmî daire, bir akraba evi ya da bir iş görüşmesi olabilir. Kalıp bir avcının, bir balıkçının, iş arayan birinin ya da borç istemeye giden birinin hâlini anlatabilir. Edilgen biçimi eli boş çevrilmek, bir başkasının geri çevirmesini de düşündürür. Kalıp bir hayal kırıklığı, bir yorgunluk ya da bir utanç taşıyabilir.

Örnek Cümleler

  1. Sabah erkenden ava çıkan avcılar, bütün gün dolaştıkları hâlde akşam eli boş döndü.
  2. Borç istemek için zengin amcasının kapısını çalan genç, kapıdan eli boş çevrildi.
  3. Kayıp kedisini bütün mahallede arayan küçük kız, hava kararınca eli boş geri geldi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Nereyi arayıp taradılarsa elleri hemen hemen boş döndüler. Kalıp burada çoğul biçimde, elleri boş döndüler olarak kullanılır. Hemen hemen sözü, dönüşün tamamen değil, büyük ölçüde boş olduğunu gösterir; arayanlar çok az şey bulabilmiştir.

Eli boş gelmenin ikinci anlamı, umulan şeyi getirmeden gelmektir. Eli boş dönen kişi de umduğunu getiremez. Ayrım bakılan yerdedir: biri gelinen yerdeki bekleyenleri, öteki gidip dönen kişinin kendisini düşündürür.

Bu atasözü, geçimini sağlamak için gezip dolaşan, şuraya buraya başvuran kişinin aç kalmayacağını söyler. Eli boş dönen kişi ise aradığını bulamamıştır. Atasözü aramayı sürdürmenin sonunda bir kazanç geleceğini, kalıp tek bir arayışın boşa çıktığını anlatır.