Deyim

Eli Ekmek Tutmak Ne Demek?

Anlamı

geçimini kendi emeğiyle sağlayacak duruma gelmek:
'İşi var, eli ekmek tutuyor. İyi çocuktur.' -M. Ş. Esendal.

Detaylı Açıklama

Eli ekmek tutmak, geçimini kendi emeğiyle sağlayacak duruma gelmek anlamındadır. Ekmek burada geçimi karşılar; el ise emeği. Tanım bir duruma gelişi anlatır: kişi artık kendi kazancıyla geçinebilir; öncesinde nasıl geçindiğini tanım söylemez. Kalıp bir gencin bir meslek edinmesini, bir çırağın usta olmasını, bir kadının kendi atölyesini kurmasını ya da bir öğrencinin ilk işine girmesini anlatabilir. Bir anne babanın rahatlamasını da düşündürür: oğlumun eli ekmek tuttu, artık gözüm arkada kalmaz. Kendi emeğiyle sözü önemlidir; kazanç bir mirastan ya da bir yardımdan değil, kişinin çalışmasından gelir. Tutmak fiili, elin ekmeği kavradığını, yani kazancın artık kişinin kendi elinde olduğunu anlatır. Söyleyişte bir övgü, bir şükür ya da bir güven sezilebilir.

Örnek Cümleler

  1. Terzi yanında yıllarca çıraklık eden Murat'ın eli sonunda ekmek tuttu; kendi dükkânını açtı.
  2. Üniversiteyi bitirip bir hastanede işe başlayan kızının eli ekmek tutunca annesi rahat bir nefes aldı.
  3. Babası erken ölen Selim, on altı yaşında fırında çalışmaya başladı ve eli çabuk ekmek tuttu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: İşi var, eli ekmek tutuyor. İyi çocuktur. Kalıp burada bir övgüyle birlikte kullanılır. Cümle üç bilgiyi yan yana verir: sözü edilenin bir işi vardır, kendi emeğiyle geçinir ve iyi bir çocuktur.

Başını kurtarmanın ikinci anlamı, geçimini sağlayacak bir duruma gelmektir. Eli ekmek tutmak da bu duruma gelişi anlatır, ama emeği öne çıkarır: kazanç kişinin kendi elinden gelir. Deyim bir sıkıntıdan kurtuluşu, kalıp bir emeğin karşılığını düşündürür.

Atasözüne göre ancak kendi geçimini sağlayabilenler başkalarına yardım edecek durumda değildir. Eli ekmek tutan kişi kendini geçindirir; ama bu, başkalarına da yetecek bir kazanç demek değildir. Atasözü emeğin bir kişiye yetebildiği sınırı gösterir.