Deyim

Eli Kalem Tutmak Ne Demek?

Anlamı

1) yazı yazmayı bilmek; 2) düşündüğünü güzel bir anlatımla yazmak:
'Saz sanatkârı bütün kedileri sever. Aynı zamanda eli kalem tuttuğundan sevdiği kedilerin bir bir hikâyesini yazar.' -H. Taner.

Detaylı Açıklama

Eli kalem tutmak iki anlam taşır. Birincisi yazı yazmayı bilmektir; okuma yazma öğrenmiş, bir mektubu, bir dilekçeyi kendi eliyle yazabilen kişi için söylenir. İkincisi daha ileri bir beceriyi anlatır: düşündüğünü güzel bir anlatımla yazmak. Bu anlamda kalıp bir yazarı, bir şairi, bir anı yazanı ya da iyi mektup yazan birini niteleyebilir. Kalem, yazının aracıdır; tutmak fiili, elin bu aracı kullanabildiğini gösterir. İlk anlam bir okuryazarlığı, ikincisi bir anlatım ustalığını öne çıkarır. Kalıp bir köyde yazı bilen tek kişiyi, okuma yazmayı yaşlılığında öğrenen birini ya da güzel yazan bir zanaatkârı anlatırken geçebilir. Sıfat-fiil biçimi de kullanılır: eli kalem tutan biri. Hangi anlamın kastedildiği, sözün yalnız yazabilmeyi mi, yoksa yazının anlatım güzelliğini mi öne çıkardığından anlaşılır.

Örnek Cümleler

  1. Köyde eli kalem tutan tek kişi olan imam, gurbetteki oğullara gidecek mektupları yıllarca o yazdı.
  2. Eli kalem tutan emekli öğretmen, kasabanın eski düğünlerini anlatan okunaklı ve tatlı bir kitap yazdı.
  3. Okuma yazma kursunu bitiren Fatma Nine'nin eli artık kalem tutuyordu; torununa ilk mektubunu kendisi yazdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Saz sanatkârı bütün kedileri sever. Aynı zamanda eli kalem tuttuğundan sevdiği kedilerin bir bir hikâyesini yazar. Burada kalıp ikinci anlama yakındır; sanatçı yalnız yazı bilmekle kalmaz, sevdiklerini hikâyeye dökebilir.

Kalem oynatmanın ilk anlamı yazı yazmaktır; öteki anlamları bir yazıyı düzeltmek ya da onda değişiklik yapmaktır. Bu deyim bir eylemi anlatır. Eli kalem tutmak ise kişide bulunan bir yeteneği, yazabilme gücünü bildirir.

Atasözüne göre insan ne kadar bilgili olursa olsun her şeyi aklında tutamaz; unutulmaması istenen şey yazılmalıdır. Eli kalem tutan kişi bu korumayı kendi eliyle yapabilir. Söz, yazıyı belleğin güvencesi sayar.