Anlamı
başkalarının söyleyeceklerine engel olamazsınız.
Detaylı Açıklama
Elin ağzı torba değil ki büzesin atasözü, başkalarının söyleyeceklerine engel olunamayacağını anlatır. El burada yabancıları, çevredeki insanları karşılar. Torbanın ağzı bir iple büzülüp kapatılabilir; insanların ağzı ise böyle kapatılamaz. Söz bu karşıtlığı bir soru tonuyla kurar: ki büzesin sözü, böyle bir şeyin olanaksız olduğunu vurgular. Atasözü bir dedikodu, bir söylenti, bir iftira ya da haksız bir yorum karşısında söylenir. Kimi zaman bir teselli olur: konuşanlara aldırma, onları susturamazsın. Kimi zaman da bir uyarıdır: ne yaparsan yap, laf çıkar. Tanım konuşulanın doğru mu yanlış mı olduğunu ayırmaz; atasözü yalnız konuşmanın önlenemeyeceğini söyler. Fiildeki ikinci kişi eki, öğüdü doğrudan dinleyene yöneltir: büzesin.
Örnek Cümleler
- Kızlarının nişanı bozulunca aile, komşuların arkasından konuşacağını bildi; elin ağzı torba değil ki büzesin.
- Yeni dükkânı hakkında rakiplerin yaydığı söylentilere üzülen gence babası omuz silkti: elin ağzı torba değil ki büzesin.
- Sınavı kazanan öğrenci için torpil sözleri çıkınca ailesi bunu dert etmedi; elin ağzı torba değil ki büzesin.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki söz anlamca birdir; sözlük ikisini de aynı tanımla verir. Yalnız ilk sözcük değişir: el, âlem, herkes ya da millet. Dört sözcük de konuşanın dışındaki insanları anar; söz hangisiyle kurulursa kurulsun aynı çaresizliği dile getirir.
Bu atasözüne göre doğal yıkımlara karşı önlem alınır, ama yalan yanlış konuşanı susturmaya kimsenin gücü yetmez. Sel bile durdurulabilirken insanların sözü durdurulamaz. Torba görüntüsü gündelik bir eşyadan, sel görüntüsü doğadan yola çıkar.
Ağız açtırmamak, çok konuşarak başkalarının söz söylemesine engel olmaktır. Deyimde susturma çok konuşarak sağlanır; konuşan, karşısındakine söz bırakmaz. Atasözü ise insanların konuşmasının önüne geçilemeyeceğini genel bir yargı olarak bildirir.