Anlamı
kız, namuslu olmak.
Detaylı Açıklama
Eline erkek eli değmemiş olmak sözü, geleneksel anlayış içinde bir kızın namuslu, erkekle yakın teması olmamış sayıldığını anlatmak için kullanılır. Bu ifade günümüzde değer yargıları bakımından tartışmalı olsa da, eski toplumsal zihniyeti ve kadın namusunu bedensel temasa bağlayan bakışı yansıtır. Söz bu yüzden yalnız kişiyi değil, onu değerlendiren kültürel çerçeveyi de gösterir. Bu tür ifadeler sözlükte yer aldığında, onları bugünün onayı gibi değil, geçmişin değer dünyasını belgeleyen dil kalıntıları olarak okumak gerekir. Böylece hem dönemin ahlak anlayışı görünür olur hem de kadın üzerinde kurulan toplumsal baskının dili nasıl şekillendirdiği anlaşılır. Kısacası eline erkek eli değmemiş olmak, geleneksel ahlak ölçüleri içinde bir kızın “dokunulmamış” ve namuslu sayıldığını ifade eden eski bir sözdür.
Örnek Cümleler
- Yaşlı kadın gelini överken eline erkek eli değmemiş diye eski usul konuşuyordu.
- Romanın dili, eline erkek eli değmemiş gibi ifadelerle dönemin zihniyetini taşıyor.
- Eskiden eline erkek eli değmemiş diye övülen kızlar bugün bu kalıba sığmıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kadının değerini bedensel temasa ve erkek merkezli namus ölçüsüne bağlar. Günümüz bakışında bu anlayış sınırlayıcı, eşitsiz ve dışlayıcı görülebilir çok rahat bugün bile çoğu kişiye.
Çünkü dil sadece bugünün değil, geçmişin düşünce kalıplarını da taşır. Bu tür sözler eski toplumsal zihniyetin nasıl işlediğini anlamak için belge değeri taşır hâlâ bugün.
Daha çok eski romanlarda, yaşlı kuşak anlatılarında ve geleneksel evlilik konuşmalarında görülür. Modern gündelik dildeyse çoğu zaman eleştirel ya da tarihsel tonda anılır genellikle artık.