Anlamı
imkân bulmak: Hazır fırsat geçmiş eline, hiç öyle mi konuşulur?
Detaylı Açıklama
Eline fırsat geçmek, imkân bulmak anlamındadır. Görüntüde fırsat, ele geçen bir nesne gibi düşünülür: kişi onu yakalar ve kullanabilir. Geçmek fiili, fırsatın kişinin çabasından çok koşulların bir sonucu olarak geldiğini düşündürür. Kalıp bir işin, bir konuşmanın, bir yolculuğun ya da bir intikamın uzun bir bekleyişten sonra yapılabilir hâle geldiği anı anlatabilir. Fırsatın iyi ya da kötü kullanılması kişiye kalmıştır; tanım bunu ayırmaz. Hazır sözüyle birlikte kullanıldığında fırsatın elde olduğu ve kaçırılmaması gerektiği vurgulanır. Kalıp bir sitem içinde de geçebilir: eline fırsat geçti diye herkesi kırdı. Kimin eline fırsat geçtiği ekten anlaşılır: elime fırsat geçerse. Kalıp bir koşul cümlesinde bir umudu da dile getirebilir.
Örnek Cümleler
- Emekli olup eline fırsat geçince yaşlı adam, kırk yıldır görmediği köyüne gitti.
- Patronla baş başa kalınca eline fırsat geçen işçi, aylardır ödenmeyen mesai ücretlerini açıkça anlattı.
- Ablası evden çıkınca eline fırsat geçen küçük kardeş, onun makyaj çantasını baştan sona karıştırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Örnek şöyledir: Hazır fırsat geçmiş eline, hiç öyle mi konuşulur? Konuşan, karşısındakinin eline geçen fırsatı yanlış kullandığını düşünür. Hazır sözü fırsatın elde olduğunu, soru ise onun boşa harcandığını gösterir.
Gün doğmak, isteklerini gerçekleştirmek için iyi bir duruma erişmek ya da eline olağanüstü bir fırsat geçmektir. Her ikisinde de bir imkân bulunur. Gün doğmanın tanımı buna iyi bir duruma erişmeyi de katar; olağanüstü sözü ise yalnız tanımın ikinci bölümündedir.
Atasözüne göre kişi elinde fırsat varken onu kullanmayı bilmez; kullanmayı öğrendiğinde ise eline fırsat geçmez. Kalıp fırsatın gelişini, atasözü bilgi ile fırsatın zamanında bir türlü buluşamamasını anlatır.