Anlamı
çok belirgin, çok açık:
'Sevim'in güzelliği elle tutulur, dille anlatılır makbul bir güzellik değildir.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Elle tutulur gözle görülür, çok belirgin, çok açık anlamında kullanılan bir sözdür. Sözlük kalıba dille anlatılır öbeğini de ekler. Görüntü duyulardan gelir: bir şey hem elle tutulabiliyor hem gözle görülebiliyorsa varlığı herkesin önünde, açıkça ortadadır. Kalıp soyut bir şeyi, bir başarıyı, bir haksızlığı, bir değişimi ya da bir güzelliği somut bir nesne gibi gösterir. Bir sıfat gibi kullanılır ve bir adı niteler: elle tutulur gözle görülür bir ilerleme. Olumsuz kuruluşu, açıkça gösterilemeyen ya da tarif edilemeyen bir niteliği anlatabilir. Kalıp bir rapor, bir tartışma, bir övgü ya da bir eleştiri içinde geçebilir. Kalıpta şey kendini gösterir; açıklık, nitelenen şeyin kendisinden gelir.
Örnek Cümleler
- Yeni müdürün gelişiyle okulun başarısında elle tutulur gözle görülür bir artış oldu.
- Fabrikanın kurulmasından sonra kasabanın havasındaki kirlilik elle tutulur gözle görülür hâle geldi.
- Aylarca süren tedaviden sonra hastanın yürüyüşündeki düzelme artık elle tutulur gözle görülürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Sevim'in güzelliği elle tutulur, dille anlatılır makbul bir güzellik değildir. Kalıp burada olumsuz kurulur ve dille anlatılır öbeğiyle birlikte geçer. Yazar, güzelliğin açıkça gösterilip tarif edilebilecek türden olmadığını söyler.
Bu deyim, çok açık bir biçimde görülmek, herkes tarafından bilinmektir; aynı öbekler ters sırayla kurulur. Gelmek fiili bir değişimi anlatır: şey zamanla açığa çıkmıştır. Kalıp ise bu açıklığı bir nitelik olarak bildirir.
Gün gibi açık, çok açık, çok belli demektir; görüntüsü gün ışığıdır. Elle tutulur gözle görülür ise açıklığı iki duyuya birden bağlar. Biri aydınlıkla, öteki dokunma ve görmeyle kanıtlanan bir belirginliği anlatır.