Anlamı
iffetsizliği yayılmış (kadın).
Detaylı Açıklama
Ellenmiş dillenmiş sözü, geleneksel ve ağır biçimde yargılayıcı bir dille, bir kadının iffetsizliği yayılmış ya da hakkında uygunsuz konuşmalar dolaşır sayıldığını anlatmak için kullanılmıştır. Günümüz bakışında bu ifade açıkça cinsiyetçi, damgalayıcı ve aşağılayıcı bulunur. Bununla birlikte sözlükte yer alması, geçmişte kadın bedeni ve itibarı etrafında kurulan ahlak denetimini göstermek bakımından önemlidir. Söz, kadını toplumsal söylentiye indirger ve onu bir dedikodu nesnesi hâline getirir. Böylece kişinin kendi kimliği değil, başkalarının dili ve yargısı belirleyici hâle getirilmiş olur. Bu bakımdan ifade, kadın hakkında kurulan toplumsal baskının ve itibar denetiminin dile nasıl yerleştiğini de açık seçik gösterir. Kısacası ellenmiş dillenmiş, geçmiş ahlak dilinin sert ve dışlayıcı bir örneği olarak eleştirel çerçevede değerlendirilmesi gereken bir sözdür.
Örnek Cümleler
- Eski romanda kadına “ellenmiş dillenmiş” denmesi dönemin acımasız ahlak anlayışını yansıtıyor.
- Bu tür “ellenmiş dillenmiş” gibi ifadelerin kadını damgalayan bir dil kurduğunu özellikle anlatmak gerekir.
- Bugün kimseyi “ellenmiş dillenmiş” diye anmak masum değil, doğrudan küçültücü bir tavırdır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kadını söylenti ve beden üzerinden damgalayan, onu özne değil nesne gibi kuran bir dil taşır. Bu yönüyle açıkça aşağılayıcı ve cinsiyetçidir bugün de hâlâ.
Dil tarihsel hafıza da taşır. Böyle ifadeler geçmişteki ahlak baskısını, dedikodu mekanizmasını ve kadınlara yönelik damgalayıcı bakışı belgelediği için önemlidir bugün de ayrıca açıkça burada.
Ancak tarihsel, edebî ya da eleştirel bağlamda, bu sözün sorunlu yapısı da açıklanarak kullanılabilir. Günlük kullanımda ise kırıcı ve dışlayıcıdır açıkça bugün de zaten oldukça.