Anlamı
hakkında dedikodu yapılmak:
'Yâr adını desem olmaz / Düşer dillere dillere' -Erzurumlu Emrah.
Detaylı Açıklama
Dile düşmek, bir kişi ya da olay hakkında dedikodu yapılması, adının ağızdan ağıza dolaşması, çoğu zaman da hoş olmayan biçimde konuşulması anlamında kullanılan çok yaygın bir deyimdir. Buradaki 'dil', toplumun konuşan yüzünü temsil eder; kişi artık kendi hikâyesinin sahibi olmaktan çıkıp başkalarının sözüne karışır. Bu yüzden deyimin içinde rahatsızlık ve itibar kaybı ihtimali vardır. Her dilden düşme kötü değildir; fakat dile düşmek çoğu zaman olumsuz, mahcup edici veya sıkıntı verici bir yayılmayı ima eder. Gündelik hayatta dedikodu, aşk ilişkileri, mahalle hayatı ve görünür skandallar için çok sık kullanılır. Toplumsal yargının insan üzerindeki baskısını görünür kılan güçlü bir ifadedir. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Örnek Cümleler
- Bir ufak dedikodu yüzünden kısa sürede bütün mahallede dile düştü.
- Adı boş yere herkesin diline düşmesin diye sessiz kalmayı tercih etti.
- Böyle dikkatsiz davranmaya devam ederse onun payına yine dile düşmek kalacak.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü mesele sadece adının geçmesi değil, bunun kişinin iradesi dışında ve çoğu zaman rahatsız edici biçimde yayılmasıdır. Toplumun sözü bir baskıya dönüşebilir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Dile düşmek daha çok olumsuz dedikodu çağrıştırır; dilden düşmez olmak ise daha genel olup olumlu ün için de kullanılabilir. Biri mahcubiyet, diğeri yaygın konuşulma hissine yakındır.
Çünkü toplumsal yargı çoğu zaman sözle dolaşır. İnsanların ağzındaki söz, kişilerin ününü de itibarını da belirleyebilir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.