Deyim

Eme Seme Yaramamak Ne Demek?

Anlamı

işe yaradığı kabul edilmemek, makbule geçmemek, takdir edilmemek.

Detaylı Açıklama

Eme seme yaramamak, bir şeyin işe yaradığının kabul edilmemesi, makbule geçmemesi, takdir edilmemesi anlamındadır. Eme yaramak kalıbına seme sözüyle bir ikileme eklenir ve olumsuz kurulur. Tanımın odağı kabul ve takdirdedir: iş belki yapılmıştır, belki iyi de yapılmıştır, ama karşı taraf onu değerli bulmaz. Öznesi bir emek, bir iş ya da bir kişi olabilir: bütün çabası eme seme yaramadı. Kime yaramadığı yönelme ekiyle söylenebilir: kayınvalidesine eme seme yaramadı. Kalıp bir kırgınlığı, bir haksızlığa uğramışlık duygusunu ya da bir hayal kırıklığını taşır. Bir çalışanın, bir öğrencinin, bir gelinin, bir aşçının ya da bir sanatçının emeğinin görmezden gelinmesini anlatabilir. Söz ikilemesiyle kulakta kalır ve yakınmayı daha da belirgin kılar.

Örnek Cümleler

  1. Gelinin bütün gün uğraşıp hazırladığı sofra kayınvalidesine eme seme yaramadı; kadın tek bir övgü bile etmedi.
  2. Öğrencinin haftalarca çalıştığı uzun ödev öğretmenine eme seme yaramadı, kâğıt düşük bir notla geri döndü.
  3. Yeni müdürün getirdiği düzenlemeler yönetim kuruluna eme seme yaramadı; hepsi eski hâline çevrildi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tam karşıtı sayılmaz. Eme yaramak, bir şeyin gerçekten işe yaraması, yararlı olmasıdır. Eme seme yaramamak ise işin yararından çok, onun kabul görmemesini, takdir edilmemesini anlatır. Biri sonuca, öteki o sonuca bakan gözün değerlendirmesine bağlıdır.

Kötü olmanın ikinci anlamı beğenilmemek, takdir edilmemektir. Eme seme yaramamak da bir emeğin değer görmemesini anlatır. Her ikisinde de ortak nokta takdir görmemektir; biri bunu yalın bir sözle, öteki ikilemeli bir kalıpla anlatır.

Atasözüne göre başarılı bir kimse desteklenir, takdir edilir, övülürse daha iyi işler yapar. Eme seme yaramayan bir emek ise bu desteği görmez. Atasözü takdirin gücünü, kalıp onun yokluğunu anlatır.