Anlamı
bir işte çok çalışarak yorulmak.
Detaylı Açıklama
Emek çekmek, bir işte çok çalışarak yorulmak anlamındadır. Çekmek fiili burada bir katlanmayı anlatır: kişi emeğin yükünü, sıkıntısını taşır. Tanımın iki ögesi vardır: çok çalışmak ve yorulmak. Kalıp bir işin zorluğunu öne çıkarır; çabanın kişide bıraktığı yorgunluk görünür hâle gelir. Bir bağ kurmak, bir çocuk yetiştirmek, bir tez yazmak ya da bir ev yapmak emek çekilen işler olabilir. Kalıp bir sitem, bir gurur ya da bir minnet taşıyabilir: bu ev için çok emek çektim. Neyin için emek çekildiği için edatıyla söylenir. Kalıp kişinin bir işe verdiği değeri de dile getirebilir; emeğin karşılığı bu değerde aranabilir. Tanım emeğin sonunda bir başarı olup olmadığını söylemez.
Örnek Cümleler
- Bu bağı kurmak için dedem yıllarca emek çekti, taşları tek tek elleriyle topladı.
- Tezini bitirene kadar çok emek çeken Ayşe, savunmadan sonra iki gün boyunca uyudu.
- Kızını okutmak için emek çeken anne, mezuniyet töreninde gözyaşlarını tutamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Emek harcamak, çaba göstermektir; bir işe verilen gücü anlatır. Emek çekmek ise bu çabanın kişiyi nasıl yorduğunu, ona neye mal olduğunu öne çıkarır. Birinde emek verilir, ötekinde emeğin sıkıntısı yaşanır.
İt gibi çalışmak, çok çalışmak, yorulmaktır; tanımı emek çekmeye çok yakındır. Deyim çalışmanın ağırlığını kaba bir benzetmeyle verir. Emek çekmek ise aynı ağırlığı daha ölçülü ve saygılı bir dille anlatır.
Atasözüne göre en kolay bir iş bile emek ister; lokma bile çiğnenmeden yutulmaz. Emek çeken kişi de bu gerçeğin ağır yanını yaşar. Atasözü emeğin kaçınılmazlığını, kalıp onun yorgunluğunu anlatır.