Anlamı
alay birinin yersiz bir buyruğuna karşı kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
"Emretti patrik efendi" sözü, birinin yersiz, ukalaca ya da yetkisini aşarak buyurgan davranmasına karşı alay yoluyla söylenir. Burada asıl hedef, karşı tarafın kendini gereğinden fazla büyük ve sözünü mutlak geçerli görmesidir. Bu yüzden söz doğrudan kavgaya girişmeden, ince bir küçümseme ile sınır çizer. Söyleyen kişi, karşı tarafın emrini ciddiye almadığını ve buyurgan tavrını komik bulduğunu hissettirir. Gündelik dilde özellikle samimi çevrelerde, aile içinde ya da hafif tartışmalı ortamlarda duyulur. Sözün etkisi, buyurgan kişiyi ciddiye almak yerine onu gülünç hâle getirmesinden gelir. Böylece karşı koyma, kaba bir itirazdan çok zekice bir küçümseme biçimine dönüşür. Kısacası bu söz, haksız otorite kurmaya çalışan kişiye karşı kullanılan alaylı ve küçültücü bir karşılıktır.
Örnek Cümleler
- Masadakilere sert sert emir verince biri alttan alıp emretti patrik efendi dedi.
- Sanki herkes onun emrindeymiş gibi konuşunca odada emretti patrik efendi havası esti.
- Kardeşinin buyurgan tavrına gülerek emretti patrik efendi demesi hepimizi güldürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Genellikle bir kişi gereksiz yere emir verir gibi konuştuğunda söylenir. Böylece onun buyurgan tavrı alaya alınır ve sözünün fazla ciddiye alınmadığı daha açıkça gösterilir burada.
Çünkü söz, açık çatışmayı büyütmeden karşı tarafın tavrını boşa düşürür. Alaylı ton sayesinde hem sınır çizilir hem de buyurganlık biraz daha küçültülmüş olur açıkça burada.
Genellikle uygun sayılmaz; çünkü sözün içinde küçümseyici ve iğneleyici bir hava vardır. Daha çok samimi çevrelerde ya da hafif sürtüşmeli gündelik konuşmalarda doğal durur burada.