Deyim

Emrihak Vaki Olmak Ne Demek?

Anlamı

ölmek:
'Bir emrihak vaki olduğu zaman yerimize oğullarımız geçecek.' -F. F. Tülbentçi.

Detaylı Açıklama

Emrihak vaki olmak, ölmek anlamındadır. Emrihak, Allah'ın buyruğu demektir; vaki olmak ise olmak, gerçekleşmek. Kalıp ölümü doğrudan söylemek yerine onu Tanrı'nın buyruğunun gerçekleşmesi olarak anlatır. Bu söyleyiş hem bir saygıyı hem bir kabullenişi taşır; ölüm, kaçınılmaz bir buyruk gibi karşılanır. Kalıp eski bir dilin izini taşır ve bir vasiyette, bir aile konuşmasında, bir taziye evinde, bir mezar başında ya da eski bir romanda geçebilir. Bir koşul cümlesinde, geleceği konuşurken de kullanılabilir: bir emrihak vaki olursa. Bu kullanım ölümü yumuşatarak, onu bir olasılık gibi anar. Kalıbın öznesi emrihaktır; ölen kişi bağlamdan anlaşılır. Söz yaşlıların ve sorumluluk taşıyanların ağzında daha ağırbaşlı bir ses kazanır.

Örnek Cümleler

  1. Yaşlı çiftçi vasiyetini yazdırırken bir emrihak vaki olursa tarlanın oğluna kalmasını istedi.
  2. Dükkânın senedini kızına veren usta, bir emrihak vaki olursa işin yarım kalmasını istemiyordu.
  3. Uzun bir yolculuğa çıkan dede, emrihak vaki olursa diye bütün borçlarını önceden ödedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Bir emrihak vaki olduğu zaman yerimize oğullarımız geçecek. Kalıp burada bir zaman yan cümlesinde, ölümün gelecekteki olasılığı olarak geçer. Konuşan ölümü bir düzenin devrine bağlar.

Ebediyete intikal etmek de ölmektir; ölümü sonsuzluğa geçiş olarak anlatır. Emrihak vaki olmak ise yukarıdan gelen bir buyruğa boyun eğişi anlatır. Biri yolculuk, öteki buyruk görüntüsünü kullanır; ikisi de ağırbaşlı bir söyleyiştir.

Ölüm Allah'ın emri, herkesin öleceğini, ölmenin kaçınılmaz olduğunu anlatan bir sözdür. Emrihak sözü de aynı buyruğu anar. Biri genel bir gerçeği bildirir, öteki o gerçeğin bir kişide gerçekleşmesini anlatır.