Anlamı
ölmek:
'Bir emrihak vaki olduğu zaman yerimize oğullarımız geçecek.' -F. F. Tülbentçi.
Detaylı Açıklama
"Emrihak vaki olmak" sözü, ölmek anlamında kullanılan eski, ağır ve saygılı bir ifadedir. Doğrudan "öldü" demek yerine daha örtülü ve dinî tınısı güçlü bir anlatım kurar. Buradaki yapı, ölümün insan iradesinden bağımsız ve ilahî takdire bağlı bir son olduğunu hissettirir. Bu yüzden özellikle taziye dilinde, yaşlı kuşakların konuşmasında ve eski yazı geleneğinde daha doğal duyulur. Gündelik konuşmada her zaman kullanılmasa da, ölüm haberini sertlikten uzak ve daha hürmetli bir yolla aktarmak için tercih edilir. Söz aynı zamanda ölüm karşısında insanın sınırlılığını ve kader anlayışını da görünür kılar. Bu yüzden yalnız haber vermek değil, o habere eşlik eden teslimiyet duygusunu da taşır. Kısacası emrihak vaki olmak, ölüm karşısındaki teslimiyet ve saygı duygusunu birlikte taşıyan gelenekli bir söyleyiştir.
Örnek Cümleler
- Köy imamı, sabah namazından sonra hacı amcanın emrihak vaki olduğunu duyurdu.
- Yaşlı komşunun gece emrihak vaki olduğunu sabah öğrendik.
- Mektupta, dayısının son günlerini yaşadığı ve emrihak vaki olmasının yakın olduğu yazıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ölüm haberini daha yumuşak, daha saygılı ve daha ağır bir dille vermek ister. Böylece söz hem acıyı hafifletir hem de dinî teslimiyet duygusu taşır.
Daha çok taziye konuşmalarında, eski üsluplu yazılarda ve yaşlı kuşakların dilinde duyulur. Bu bağlamlar sözün ağır ve saygılı tonuna açıkça çok daha uygundur burada zaten.
Tonunu belirleyen şey, ölümün sıradan bir olay değil, saygıyla anılması gereken ağır bir son olarak görülmesidir. Bu yüzden ifade örtülü ve ciddi bir etki bırakır.