Anlamı
iyi niyetle yaptığı bir davranış sonunda zarar gören kimseye söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Enayiliğine doyma!, iyi niyetle yaptığı bir davranış sonunda zarar gören kimseye söylenen bir sözdür. Enayi, kolay aldatılan, saf kimseyi anlatır. Doyma ise olumsuz emir kipindedir: söz, sanki kişiye saflığının tadını çıkarmasını söyler; bu ters söyleyiş, uğradığı zararı yüzüne vurur. Tanımda iki öğe yan yana durur: iyi niyet ve zarar. Kişi birine yardım etmiş, kefil olmuş, borç vermiş ya da bir işi üstlenmiş, sonunda kendisi kaybetmiştir. Zarar bir para kaybı, bir kırgınlık ya da haksız bir suçlama olabilir. Söz bu kaybın ardından gelir; iyiliğin yapıldığı an değil, sonucu ortaya çıktığında söylenir. Konuşan bir dost, bir aile büyüğü ya da kişinin kendisi olabilir; insan kendi saflığına da bu sözle kızabilir. Söyleyişte bir sitem, bir acıma ya da bir alay sezilebilir.
Örnek Cümleler
- Kefil olduğu arkadaşının borcunu kendi maaşından ödemek zorunda kalan Murat'a ağabeyi çıkıştı: enayiliğine doyma!
- Yolda bulduğu cüzdanı sahibine götüren Emre, içindeki paranın eksik olduğu suçlamasıyla karşılaşınca arkadaşı başını salladı: enayiliğine doyma!
- Komşusunun arabasını çamurdan çıkarırken kendi pantolonunu yırtan, üstelik bir teşekkür bile alamayan Nail kendi kendine kızdı: enayiliğine doyma!
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Burnundan gelmek, iyi niyetle girişilen bir işten beklenen sonuç alınamadığı için sıkıntı içinde olmaktır. Enayiliğine doyma! da benzer bir sonun ardından duyulur. Deyim yaşayanın sıkıntısını anlatır; söz ise ona dışarıdan, kimi zaman da kendi içinden yöneltilen sitemli bir karşılıktır.
Atasözüne göre kimi kişiler, kendilerine acıyıp iyilik edenlerin başını derde sokar ya da bu iyiliği kötüye kullanır. İyi niyet bir acımadan doğmuşsa, enayiliğine doyma! ile karşılanan kişi de böyle bir bedel ödemiş olabilir. Atasözü iyiliği istismar edeni gösterir, söz ise aldanan tarafa seslenir.
Atasözü, iyilik eden kimseye zamanı geldiğinde başkalarının da iyilik edeceğini söyler. Enayiliğine doyma! ise iyiliğin kişiye bir zarar getirdiği anda duyulur. Söz o anki kaybı anlatır; iyiliğin ileride bir karşılık bulup bulmayacağını söylemez.