Deyim

Endazeyi Kaçırmak Ne Demek?

Anlamı

fazla abartmak, ölçüyü kaçırmak:
'Endazeyi kaçırmışsındır çancı ustası, dedi, olmayacak bahse sürersin emmi oğlumu.' -K. Bilbaşar.

Detaylı Açıklama

Endazeyi kaçırmak, fazla abartmak, ölçüyü kaçırmak anlamındadır. Endaze, kumaş ölçmede kullanılan eski bir uzunluk ölçüsüdür; sözcük genel olarak ölçü anlamına da gelir. Kaçırmak fiili, tutulması gereken sınırın elden çıkmasını anlatır. Görüntü bir kumaşçı tezgâhını düşündürür: ölçü kaçınca kumaş gerekenden uzun kesilir, iş bozulur. Kalıp bir konuşmada, bir şakada, bir harcamada, bir övgüde ya da bir cezada sınırın aşılmasını anlatabilir. Tanımdaki abartmak sözü, aşırılığın bir söylemde de görülebileceğini gösterir: kişi bir olayı büyütür, bir iddiayı gereğinden ileri götürür. Kalıp bir eleştiri taşır; konuşan, karşısındakinin sınırı geçtiğini söyler. Bir uyarı olarak da kurulabilir: endazeyi kaçırma. Konuşan bunu kızgınlıkla da, dostça bir takılmayla da söyleyebilir.

Örnek Cümleler

  1. Doğum günü şakasını, arkadaşını herkesin önünde ağlatacak kadar ileri götüren Cem endazeyi kaçırmıştı.
  2. Kızının düğünü için evini ipotek ettiren baba, akrabalarına göre endazeyi kaçırmıştı.
  3. Maçtaki küçük bir itişmeyi gazetesinde bir savaş gibi anlatan muhabir endazeyi kaçırdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Endazeyi kaçırmışsındır çancı ustası, dedi, olmayacak bahse sürersin emmi oğlumu. Konuşana göre usta, onun amcasının oğlunu gerçekleşmesi imkânsız bir bahse sokmaktadır. Kalıp burada iddianın ölçüsüzlüğünü eleştirir.

Endazeyi şaşırmak, ne yapacağına karar verememek, eli ayağı dolaşmaktır; ölçüyü bulamayan kişi orada bocalar. Endazeyi kaçırmak ise ölçüyü geçip aşırıya gitmektir. Ortak sözcük aynıdır; biri bir şaşkınlığı, öteki bir taşkınlığı anlatır.

Atasözüne göre hiçbir zaman aşırıya kaçılmamalıdır; bir şeyin fazlası zarar getirir, azı ise yerinde durur. Endazeyi kaçıran kişi bu öğüdü çiğnemiş olur. Atasözü ölçülü olmayı salık verir, kalıp ise ölçünün aşıldığı anı adlandırır.