Deyim

Engin Dallardan Murt Yememek Ne Demek?

Anlamı

yükseklerden uçmak, burnu büyük olmak:
'Engin dallardan murt yemezdi. Onun alacağı kız ya çok zengin ya da tanınmış bir aileye mensup olmalıydı.' -O. Kemal.

Detaylı Açıklama

Engin dallardan murt yememek, yükseklerden uçmak, burnu büyük olmak anlamındadır. Engin sözcüğünün eski bir anlamı alçaktır; murt ise mersin ağacıdır ve kalıpta onun yemişi yenir. Görüntüde kişi, alçak dallardaki yemişe uzanmaya tenezzül etmez; gözü hep yukarıdadır. Yemiş alçakta olduğu için kolayca toplanabilir; kişi yine de ona el sürmez, yüksekteki daldan başkasını beğenmez. Kalıp böylece kolay ulaşılan, sıradan sayılan şeyleri küçümseyen birini anlatır. Tanımdaki yükseklerden uçmak öbeği kişinin kendine biçtiği yeri, burnu büyük olmak ise bu yerden doğan kibri gösterir. Kalıp bir evlilik seçiminde, bir iş aramada, bir arkadaşlıkta ya da bir alışverişte beğenmezlik eden kişiyi niteleyebilir. Kalıbı kullanan, o kişinin seçiciliğini eleştirir, kimi zaman da onunla alay eder.

Örnek Cümleler

  1. Engin dallardan murt yemeyen Nurten, mahallenin terzisine gitmez, elbiselerini ancak ünlü bir modacıya diktirirdi.
  2. Engin dallardan murt yemeyen genç mühendis, küçük şirketlerden gelen iş tekliflerinin hiçbirine yanıt vermedi.
  3. Kasabanın kahvesine adım atmayan, engin dallardan murt yemeyen tüccar, yalnız valinin sofrasına oturmayı kendine yakıştırırdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Engin dallardan murt yemezdi. Onun alacağı kız ya çok zengin ya da tanınmış bir aileye mensup olmalıydı. Kişinin burnu büyüklüğü bir evlilik seçiminde görünür. İkinci cümle, onun gözünde kabul edilebilir eşin ancak zenginlik ya da ün taşıyabileceğini söyler.

Burnu yere düşse almaz, kendini beğenmiş, kibirli kişiyi anlatır; o, yere eğilmeyi bile kendine yediremez. Engin dallardan murt yememek de aşağıya uzanmayı küçüklük sayan bir büyüklenmeyi anlatır. Biri yere, öteki alçak dala elini uzatmaz.

Atasözüne göre alçak gönüllü olan toplum içinde saygı görür ve yücelir; kendini herkesten üstün gören ise sevilmez, iyi bir yer edinemez. Engin dallardan murt yemeyen kişi bu ikinci gruptadır. Atasözündeki alçak ve yüce karşıtlığı, kalıptaki engin dal görüntüsüyle de buluşur.