Atasözü

Erinenin Oğlu Kızı Olmamış Ne Demek?

Anlamı

bir şeyi elde etmek için çalışmalı, tembel tembel oturmamalıdır.

Detaylı Açıklama

Erinenin oğlu kızı olmamış atasözünün öğüdü açıktır: bir şeyi elde etmek için çalışmalı, tembel tembel oturmamalıdır. Erinmek üşenmek demektir; erinen, bir işe başlamaya gönlü olmayan kişidir. Atasözü tembelliğin sonucunu bir aile görüntüsüyle anlatır: üşenen kişinin ne oğlu ne kızı olur. Bir gözlemi aktarır gibi konuşur ve bu gözlemden bir ders çıkarır. Oğul ve kız, burada insanın emekle elde edebileceği her şeyin yerine geçer: bir ev, bir iş, bir ürün ya da bir başarı. Tanım atasözünü bir öğüde çevirir; çalışmanın karşılığını, oturmanın da boş eli gösterir. Atasözü bir gence, bir öğrenciye ya da işini erteleyen birine söylenebilir. Bir sitem, bir uyarı ya da bir yüreklendirme olarak duyulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Yıllardır yazacağı romandan söz eden ama tek satır yazmayan Nevzat, arkadaşının ilk kitabını eline alınca sustu; erinenin oğlu kızı olmamış.
  2. Sınava çalışmayı her hafta erteleyen Kaan, sonunda okulu bir yıl uzattı; erinenin oğlu kızı olmamış.
  3. Tarlasını sürmeye üşenen Yusuf, hasat zamanı komşularının ürününe bakıp boş ambarına döndü; erinenin oğlu kızı olmamış.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Üşenenin oğlu kızı olmamış aynı tanımı taşır; yalnız erinmek yerine onun eş anlamlısı üşenmek geçer. İki fiil de işe girişmekten kaçınan kişiyi niteler. Atasözünün iki biçimi aynı tembelliği aynı aile görüntüsüyle anlatır.

Anasından doğduğuna bin pişman deyiminin ilk anlamı çok tembel, üşengeç olmaktır. Erinen kişi de böyledir; kımıldamak bile ona ağır gelir. Deyim bu kişinin hâlini anlatır, atasözü ise o hâlin karşılıksız kalacağını söyler.

Bu söze göre yoksulluk utanılacak bir şey değildir, çalışmamak en büyük ayıptır. Erinenin oğlu kızı olmamış da çalışmamayı kınar. Söz yoksul kişiyi korur ve ayıbı tembelliğe yükler; atasözü ise tembelliğin elde bir şey bırakmadığını gösterir.