Anlamı
mertliğe, yiğitliğe yakışmamak.
Detaylı Açıklama
"Erkekliğe sığmamak" deyimi, mertlik, yiğitlik ve onurlu davranış ölçülerine uymayan bir işi anlatmak için söylenir. Geleneksel dilde "erkeklik" burada biyolojik cinsiyetten çok, sözünün eri olma, adaletli davranma ve korkaklık ya da hileye düşmeme anlamı taşır. Bu nedenle deyim, ahlâkî bir ölçü koyar. Bir davranış korkakça, haksızca, fırsatçı ya da alçakça bulunursa erkekliğe sığmamak denir. Söz, bir işi yalnız yanlış saymakla kalmaz; o davranışın kişinin saygınlığına da zarar verdiğini güçlü biçimde ima eder. Bu yüzden deyim çoğu zaman yalnız eylemi değil, eylemi yapan kişinin karakterine ilişkin ağır bir yargıyı da birlikte taşır. Kısacası bu söz, eski mertlik anlayışına göre yakışıksız, onursuz veya yüz kızartıcı sayılan davranışları eleştiren güçlü ve yerleşik bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Arkadaşını arkadan vurmak ona göre erkekliğe sığmazdı ve bunu açıkça söyledi.
- Zayıfı ezmek, hakkını savunamayana yüklenmek erkekliğe sığmaz diye büyütüldü.
- O da biliyordu ki verilen sözü inkâr etmek erkekliğe sığmazdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Buradaki erkeklik, cinsiyetten çok mertlik, sözünde durma ve onur ölçüsünü temsil eder. Deyim de bu ölçüye aykırı davranışları yargılamak için özellikle kullanılır burada bugün bile.
Haksızlık, korkaklık, verilen sözü tutmamak, güçsüze yüklenmek ve arkadan iş çevirmek gibi davranışlar için söylenir. Çünkü bunlar geleneksel mertlik anlayışına aykırı kabul edilir burada kesinlikle.
Bugün bu deyim, cinsiyet vurgusundan bağımsız biçimde onur ve etik ölçü üzerinden okunabilir. Yani mesele, kişinin dürüst ve adil davranıp davranmamasıdır burada aslında temelde gerçekten.