Deyim

Erkekliği Kesilmek Ne Demek?

Anlamı

erkek fizyolojik görevini yerine getirememek:
'Yaşlı imiş ... çoktan erkekliği kesilmiş.' -K. Tahir.

Detaylı Açıklama

Erkekliği kesilmek, erkeğin fizyolojik görevini yerine getirememesi anlamındadır. Kalıp cinsel gücün yitirilmesini dolaylı bir söyleyişle anlatır; bu dolaylılık, konuyu açıkça adlandırmaktan kaçınan bir incelik taşır. Kesilmek fiili bir şeyin durmasını, sona ermesini bildirir. Tanım bir neden belirtmez: yaşlılık, hastalık ya da başka bir etken buna yol açabilir. Kalıp bir romanda bir kişiyi tanıtırken, bir halk hikâyesinde ya da bir hekimle hasta arasındaki konuşmada geçebilir. Kalıpta kesilen şey erkekliktir, sahibi ise bir erkektir; kalıp bir adı da niteleyebilir: erkekliği kesilmiş bir adam. Söyleyişte bir alay, bir acıma ya da yalnızca bir bilgi verme amacı bulunabilir. Kalıp kişinin bir yeteneğini yitirdiğini anlatır; onun başka yönlerine dair bir şey söylemez. Konu özel olduğundan kalıp bağlama göre ölçülü bir dille kullanılır.

Örnek Cümleler

  1. Romandaki yaşlı paşa, erkekliği kesildiği hâlde genç bir kızla evlenip konağın dedikodu konusu oldu.
  2. Uzun süren hastalığın ardından erkekliğinin kesildiğini düşünen adam, utancından doktora gitmeyi aylarca erteledi.
  3. Yaşlı köylü, erkekliği çoktan kesilmiş olsa da karısına gösterdiği sevgiyle bütün köye örnek oldu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Yaşlı imiş ... çoktan erkekliği kesilmiş. Cümlenin başındaki yaşlı sözü, durumun yaşla ilgili görüldüğünü düşündürür. Çoktan sözü de bu yitimin yeni olmadığını, uzun zaman önce gerçekleştiğini gösterir.

Tohuma kaçmanın ilk anlamı, şaka yollu, üreme ya da üretme gücü kalmamaktır. Erkekliği kesilmek de benzer bir durumu anlatır; sözlük ona şaka etiketi vermez ve kalıp yalnız erkek için söylenir. Tohuma kaçmak bir bitki görüntüsüne dayanır; kalıp ise durumu doğrudan kişiye bağlar.

Atasözüne göre kişi ihtiyarlar ama gönlü taze kalır, sevgisi eksilmez. Bedenin gücü azalsa da sevgi yerinde durabilir. Erkekliği kesilmek bedendeki bir yitimi anlatır; atasözü ise gönlün bundan etkilenmeyebileceğini hatırlatır.