Anlamı
tkz. üzerinde durmamak, boş vermek, önemsememek:
'Ortaya zam falcısı diye biri çıkar da hiç gazeteler, gazeteciler es geçerler mi bu haberi, olayı.' -M. İzgü.
Detaylı Açıklama
Es geçmek, teklifsiz konuşmada üzerinde durmamak, boş vermek, önemsememek anlamındadır. Es, müzikte susulacak süreyi gösteren işarettir; es geçmek, o yeri ses çıkarmadan geçer gibi bir şeyi atlamayı düşündürür. Kalıbın nesnesi bir haber, bir hata, bir soru, bir uyarı ya da bir kişi olabilir: bu konuyu es geçtik. Tanımdaki üç karşılık birbirine yakındır ama ayrı tonlar taşır: üzerinde durmamak bir seçimi, boş vermek bir gevşekliği, önemsememek ise bir değer yargısını anlatır. Kalıp bir toplantıda, bir haber bülteninde, bir ders anlatımında ya da bir aile konuşmasında geçebilir. Soru biçiminde bir şaşkınlık da bildirebilir: bunu es mi geçeceğiz? Teklifsiz söyleyiş, kalıbın gündelik konuşmaya yakıştığını gösterir.
Örnek Cümleler
- Toplantıda bütçe açığını es geçen müdür, yalnız başarılardan söz etti.
- Öğretmen, sınavdaki küçük yazım hatalarını es geçip yalnız konunun anlaşılıp anlaşılmadığına baktı.
- Komşusunun selamını üçüncü kez es geçen Kenan, sonunda mahallede küs sanıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Ortaya zam falcısı diye biri çıkar da hiç gazeteler, gazeteciler es geçerler mi bu haberi, olayı. Yazar soruyu yanıtını bildiği için sorar: gazeteler böyle ilginç bir haberin üstünden geçemez. Kalıp burada olumsuz bir beklentiyi bildirir.
Gülüp geçmek, umursamamak, aldırış etmemek, üzerinde durmamaktır; kişi bir şeyi gülerek önemsizleştirir. Es geçmek ise bir şeyin üzerinde durmamayı anlatır; gülme gerektirmez, bir konuyu açıkça seçerek atlamak da es geçmektir. Önemsememek ikisinde de vardır; biri onu gülüşle, öteki atlamayla gösterir.
Iska geçmenin ikinci anlamı üzerinde durmamak, önem vermemek, atlamaktır; bu anlam es geçmeyle örtüşür. İlk anlamı ise hedefe rast getirememektir. Iska geçmek böylece atlamayı bir ıskalama görüntüsüyle, es geçmek bir müzik susuşuyla anlatır.