Deyim

Eşeğe Gücü Yetmeyip Semerini Dövmek Ne Demek?

Anlamı

tkz. güçlü birine kızıp da ondan alamadığı hıncını çevresindekilerden çıkarmak.

Detaylı Açıklama

Eşeğe gücü yetmeyip semerini dövmek, teklifsiz konuşmada güçlü birine kızıp da ondan alamadığı hıncını çevresindekilerden çıkarmak anlamındadır. Görüntü gülünç bir sahneden gelir: kişi eşeğe söz geçiremez, öfkesini onun sırtındaki semere vurarak çıkarır. Semer eşeğe aittir ama hiçbir suçu yoktur; çevresindekiler de böyledir. Kalıp bir iş yerinde müdürüne kızıp çalışanlara bağıran birini, okulda haksızlığa uğrayıp evde kardeşine kızan bir çocuğu ya da bir yenilgiden sonra eşyalarına vuran birini anlatabilir. Tanımdaki güçlü sözü öfkenin asıl hedefini, çevresindekiler sözü ise zarar görenleri gösterir. Dövmek fiili, öfkenin sözle kalmayıp bir davranışa dönüştüğünü de düşündürür. Kalıp bir eleştiri ve bir alay taşır; davranışın hem haksız hem de çaresiz olduğunu hatırlatır.

Örnek Cümleler

  1. Müdürden azar işiten şef öfkesini yeni gelen stajyerden çıkardı; eşeğe gücü yetmeyip semerini dövüyordu.
  2. Maçı kaybedince hakeme bir şey diyemeyen taraftar, eve gelip kardeşine bağırarak eşeğe gücü yetmeyip semerini dövdü.
  3. Ev sahibinin zammına itiraz edemeyen kiracı, apartman görevlisine çıkışarak eşeğe gücü yetmeyip semerini dövüyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Hıncını çıkarmak, öcünü almaktır; tanımı öcün kimden alındığını söylemez. Eşeğe gücü yetmeyip semerini dövmekte ise hınç, kızılan güçlü kişiden değil, çevredekilerden çıkarılır. Biri öç almanın kendisini, öteki yolunu şaşırmış bir öfkeyi anlatır.

Öç almak, yapılan bir kötülüğün acısını kötülük yaparak çıkarmak, intikam almaktır. Kalıptaki kişi de bir acıyı çıkarmak ister, ama güçlü olana karşı koyamadığı için öcünü suçsuzlardan alır. Öç burada asıl sahibine ulaşmaz.

Atasözüne göre güçlüler, güçsüzleri ezer. Semerini döven kişi de güçlü olana dokunamaz, öfkesini kendinden zayıf olanlara yöneltir. Atasözü güç düzenini genel olarak anlatır; kalıp bu düzenin içinde yön değiştiren bir öfkeyi gösterir.