Atasözü

Eşek At Olmaz, Ciğer Et Olmaz Ne Demek?

Anlamı

soysuz kişi soylu olmaz, bayağı şey üstün nitelik kazanmaz.

Detaylı Açıklama

Eşek at olmaz, ciğer et olmaz atasözü, soysuz kişinin soylu olmayacağını, bayağı şeyin üstün nitelik kazanmayacağını söyler. Atasözü iki benzetmeyi yan yana koyar: eşek ne kadar beslense at olmaz, ciğer ne kadar pişirilse etin yerini tutmaz. Burada et, kasapta en değerli sayılan yiyeceği; ciğer ise ondan aşağı görülen sakatatı anlatır. Atasözü bir niteliğin sonradan kazanılamayacağını savunur. Tanımdaki soysuz ve soylu sözleri, atasözünün kişiyi kökeniyle yargıladığını gösterir; bu sert bir hükümdür, değişimi baştan olanaksız sayar ve konuşanın değer ölçüsüne dayanır. Atasözü bir yükselişin ardından, bir makama gelen kişinin davranışı ya da bir malın niteliği tartışılırken söylenebilir. Konuşan, değişim beklentisini boş bulur.

Örnek Cümleler

  1. Yeni zengin olan komşusunun kabalığı hiç değişmeyince yaşlı kadın omuz silkti; eşek at olmaz, ciğer et olmaz.
  2. Ucuz kumaştan dikilen elbise ne kadar süslense de pahalı görünmedi; eşek at olmaz, ciğer et olmaz.
  3. Torpille müdür yapılan adam, bir yılda bütün ekibi küstürünce eski çalışanlar başını salladı; eşek at olmaz, ciğer et olmaz.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Kulağı kesilen eşek atasözünde bir değişiklik denemesi vardır: kulak kesilir, ama hayvan yine küheylan olmaz. Eşek at olmaz, ciğer et olmaz böyle bir denemeden söz etmez; niteliğin baştan belirlendiğini, sonradan değişmeyeceğini doğrudan bildirir.

Atasözüne göre soylu kişiden korkulmaz, soysuz kişiden korkulur. Burada soy, kişinin davranışını önceden bildiren bir işaret sayılır. Eşek at olmaz da kişinin niteliğini kökenine bağlar; biri güveni, öteki değişmezliği öne çıkarır.

Atasözüne göre üstün nitelikli kişinin değeri, bulunduğu yerden uzaklaştırılmasıyla azalmaz. Eşek at olmaz ise aşağı nitelikli olanın yükselmeyeceğini söyler. İkisi bir terazinin iki kefesi gibidir: biri değerin düşmediğini, öteki değersizin yükselmediğini anlatır.