Atasözü

Eşek Hoşaftan ne Anlar (suyunu İçer, Tanesini Bırakır) Ne Demek?

Anlamı

bilgisiz, görgüsüz kimse ince, güzel şeylerin zevkine varamaz, değerini ölçemez.

Detaylı Açıklama

Eşek hoşaftan ne anlar atasözü, bilgisiz, görgüsüz kimsenin ince, güzel şeylerin zevkine varamayacağını, değerini ölçemeyeceğini söyler. Atasözünün uzun biçimi bunu bir görüntüyle tamamlar: suyunu içer, tanesini bırakır. Hoşaf, kuru meyvenin şekerli suda pişirilmesiyle yapılan bir tatlıdır; atasözü onun asıl değerini tanelerinde görür. Eşek ise suyu içer, meyveyi bırakır; neyin değerli olduğunu ayırt edemez. Atasözü soru biçiminde kurulur ve yanıtını içinde taşır: hiçbir şey anlamaz. Tanımdaki bilgisiz ve görgüsüz sözleri, eksikliğin hem öğrenimle hem de yaşanmış deneyimle ilgili olduğunu gösterir. Atasözü bir sanat eserinin, bir yemeğin, bir kitabın ya da ince bir davranışın hor görüldüğü anlarda söylenebilir. Söyleyişte bir küçümseme vardır; konuşan, değeri bilinmeyen şeyi savunur.

Örnek Cümleler

  1. Ustanın el emeği halısına basıp çamurlu ayakkabısını silen misafiri gören ev sahibi iç çekti; eşek hoşaftan ne anlar.
  2. Şefin saatlerce hazırladığı yemeğe bolca ketçap döken müşteriye garson şaşkınlıkla baktı; eşek hoşaftan ne anlar.
  3. Değerli bir el yazmasını eski gazete sanıp kâğıtçıya satan mirasçıya sahaf üzüldü; eşek hoşaftan ne anlar.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Kadrini bilmek, değerini bilmek, yararlanmaktır. Hoşafın suyunu içip tanesini bırakan eşek bunun tam tersini yapar: elindekinin değerini bilmez, ondan gereği gibi yararlanamaz. Deyim bir erdemi, atasözü bu erdemin yokluğunu anlatır.

İnsan kıymetini insan bilir, bir kimsenin değerini ancak o değeri ölçebilecek nitelikteki insanların anladığını söyler. Hoşaftan anlamayan eşek de bu niteliğe sahip değildir. Biri değer bilmeyi bir yeterliğe bağlar, öteki yeterliği olmayanın düştüğü durumu gösterir.

Bu atasözüne göre insanlar sağlığın değerini ancak hastalıkta acı çekip iyileştikten sonra anlar. Değer bilmezlik orada bir deneyim eksikliğidir ve zamanla giderilebilir. Hoşaftan anlamayan eşekte ise eksiklik bilgisizlik ve görgüsüzlüktür; atasözü bunun giderilip giderilemeyeceğini söylemez, yalnız inceliğin sezilmediğini anlatır.