Anlamı
değerini bilmek, yararlanmak:
'Onun kadrini iyi bilenler de var.' -A. Ş. Hisar.
Detaylı Açıklama
Kadrini bilmek deyimi, bir kişinin, şeyin veya durumun değerini tanımak ve ona göre davranmak, ondan gereği gibi yararlanmak anlamına gelir. "Kadr" sözcüğü değer ve kıymet demektir; "bilmek" ise bu değerin bilinçli biçimde farkında olmayı ve buna uygun hareket etmeyi ifade eder. Deyim, kadrini anlamaktan bir adım ötededir çünkü yalnızca farkındalık değil, bu farkındalığın eyleme dönüşmesini de kapsar. Sağlığının kadrini bilen kişi düzenli egzersiz yapar, zamanın kadrini bilen öğrenci verimli çalışır, dostluğun kadrini bilen insan ilişkilerine özen gösterir. Söz, şükür ve sorumluluk duygusunu birlikte barındırır; sahip olunan nimetlerin hakkını vermek gerektiğini vurgular. Toplumsal ilişkilerde vefasızlığa karşı bir uyarı niteliği de taşır. Kadrini bilmemek ise nankörlüğün ve duyarsızlığın göstergesi olarak eleştirilir. Deyim, değer bilmenin hem bireysel hem toplumsal bir erdem olduğunu hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Sağlığının kadrini bilmeli insan, kaybedince geri dönüşü çok zor oluyor.
- Bu mahalledeki komşuluk ilişkilerinin kadrini bilenler eski sakinler, yeni gelenler henüz alışamadı.
- Ustası ona her fırsatta söylüyordu: mesleğinin kadrini bil, sana ömür boyu ekmek verecek bu zanaat.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kadrini anlamak, bir şeyin değerinin farkına varma sürecidir ve genellikle kayıp sonrası yaşanan geç bir kavrayışı ifade eder. Kadrini bilmek ise değerin zaten farkında olmayı ve bu değere uygun davranmayı kapsar. Biri geç kalınmış bir keşif, diğeri bilinçli bir tutumdur.
Bir kişi sahip olduğu değerlere kayıtsız kaldığında, nimetlerin hakkını vermediğinde veya kendisine iyilik yapan birini umursamadığında kadrini bilmiyor eleştirisiyle karşılaşır. Bu durumda deyim nankörlük ve vefasızlık ithamı taşır.
Değer bilen insan ilişkilerine özen gösterir, elindeki imkânları boşa harcamaz ve çevresine karşı vefa duyar. Bu tutum toplumsal bağları güçlendirir, güven ortamı yaratır ve dayanışmayı besler. Bu nedenle kadrini bilmek bireysel olmaktan öte toplumsal bir erdemdir.