Deyim

Esir Yatmak Ne Demek?

Anlamı

savaşta düşman eline düşüp uzun süre tutsak kalmak, esarette kalmak.

Detaylı Açıklama

Esir yatmak, savaşta düşman eline düşüp uzun süre tutsak kalmak, esarette kalmak anlamındadır. Yatmak fiili burada uzun bir bekleyişi, özgürlüğün elden gidişini anlatır; kişi tutsaklığını bir yerde, günlerce, aylarca hatta yıllarca geçirir. Tanım kalıbı açıkça savaşa bağlar: düşman eline düşmek bu kalıbın koşuludur. Kalıp bir askerin anısını, bir aile tarihini ya da bir savaş romanını anlatırken geçebilir. Esir yatan kişi geride bir aile, bir köy ya da bir sevgili bırakmıştır; kalıp onların bekleyişini de dolaylı olarak düşündürür. Kimin elinde esir yatıldığı belirtilebilir: Ruslar elinde üç yıl esir yattı. Kalıp bir acı, bir özlem ve bir dayanıklılık taşır. Kişinin dönüşü, kalıbın anlattığı sürenin sonunu işaret eder.

Örnek Cümleler

  1. Savaşta düşman kampında üç yıl esir yatan büyük dede, o yılları torunlarına hiç anlatmak istemezdi.
  2. Kore'de esir yatan asker, mektuplarında annesine sağ olduğunu ve döneceğini yazdı.
  3. Esir yatan denizci, takas anlaşmasıyla serbest bırakılınca limanda kendisini bekleyen ailesine kavuştu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Hapislerde çürümenin tanımı çok uzun bir hapis süresini anlatır; çürümek fiili bu sürenin kişiyi yıprattığını düşündürür. Esir yatmak da uzun bir tutsaklıktır, ama sözlük onu savaşa bağlar. İki kalıbın ortak yanı zamanın ağırlığıdır.

Çakılıp kalmak, bir yerde uzun süre hareketsiz kalmaktır. Esir yatmaktaki yatmak fiili ise bir yerde uzun süre kalmayı anlatır: tutsak oradan serbestçe ayrılamaz, ama hiç kımıldamadığı söylenemez. Deyim hareketsizliği, kalıp ayrılma özgürlüğünün yokluğunu öne çıkarır.

Atasözüne göre uzak bir yere giden kişi dönmeyebilir, dönebilse de ayrılırken bıraktığı yakınlarını bulmayabilir. Esir yatan asker için de bu olasılıklar akla gelir; ama dönüp yakınlarını bulması da mümkündür. Atasözü ayrılığın bedelini, kalıp ise o ayrılığı doğuran tutsaklığı anlatır.