Deyim

Eski Defterleri Yoklamak (karıştırmak) Ne Demek?

Anlamı

bir yarar umarak veya başka bir amaçla eski olayları yeniden ele almak.

Detaylı Açıklama

Eski defterleri yoklamak, bir yarar umarak veya başka bir amaçla eski olayları yeniden ele almak anlamındadır. Kalıbın karıştırmak fiiliyle kurulan biçimi de vardır. Yoklamak, bir şeyi arayıp bakmaktır; kalıp, kapanmış sayılan sayfaların yeniden açıldığını düşündürür. Tanım iki yol gösterir: kişi ya geçmişten bir yarar umar ya da başka bir amacı vardır. Birinci durumda unutulmuş bir alacak, eski bir söz ya da bir hak aranabilir. İkincisinde bir tartışmada karşı tarafı sıkıştırmak, bir kırgınlığı tazelemek ya da bir gerçeği anlamak söz konusu olabilir. Kalıp bir sitem de taşıyabilir: konuşan, geçmişin yeniden açılmasından hoşlanmaz. Aile tartışmalarında, siyasette ya da bir miras paylaşımında geçebilir. Yoklanan defter kişinin kendi geçmişi de olabilir, başkasının geçmişi de.

Örnek Cümleler

  1. İşleri bozulan Rıza Bey, eski defterleri yoklayıp yıllar önce borç verdiği bir arkadaşının kapısını çaldı.
  2. Kavganın ortasında eski defterleri yoklayan Sevgi, kocasına on yıl önceki düğün masrafını yeniden hatırlattı.
  3. Babasının neden köyden ayrıldığını merak eden Kerem, eski defterleri yoklayıp halasıyla o yılları uzun uzun konuştu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Atasözünün ilk anlamında züğürtleyen tüccar, belki bir kimsede alacağı kalmıştır diye eski defterlerini gözden geçirir; bu, yarar umarak geçmişe dönmektir. İkinci anlamda vaktiyle önemli işler yapmış olanlar, düşkünlüklerinde eski durumlarını anarak avunur. Kalıbın tanımındaki başka bir amaç, bu avunmayı da içine alabilir.

Geçmişini kurcalamak, birinin geçmişini araştırarak kötü amaçlı kullanmak için onunla ilgili bilgi edinmektir; deyimin amacı bellidir, hedefi de bir kişidir. Eski defterleri yoklayan kişinin amacı ise bir yarar ya da başka bir şey olabilir; kalıp kötü niyeti zorunlu kılmaz.

Dönüp geriye bakmak, eskiyi hatırlamak, geçmişi gözden geçirmektir; kişi bir amaç gütmeden de geçmişi düşünebilir. Eski defterleri yoklamakta ise geçmiş bir yarar ya da bir amaç için yeniden ele alınır. Biri bir anımsamayı, öteki bir arayışı anlatır.