Anlamı
yüzü, bakışları ve kılığı korkunç olan.
Detaylı Açıklama
Eşkıya gibi, yüzü, bakışları ve kılığı korkunç olan anlamındadır. Eşkıya, silahlı soyguncu, haydut demektir; kalıp bir kişinin görünüşünü onlara benzetir. Benzetme davranışa değil, dış görünüşe dayanır: kişi bir suç işlemiş olmayabilir, yalnız görünüşü korku verir. Tanım üç öğe sayar: yüz, bakış ve kılık. Kalıbın öznesi bir kişidir; görünüşü korku veren bir topluluk için de söylenebilir: eşkıya gibi adamlar. Uzamış bir sakal, sert bakışlar, dağınık ya da yırtık giysiler bu görünüşü kurabilir. Kalıp bir adı niteleyebilir: eşkıya gibi bir adam. Bir eylemi de niteleyebilir: eşkıya gibi bakmak. Konuşan bir korkuyu, bir şaşkınlığı ya da bir alayı dile getirebilir. Uzun bir yolculuktan ya da bir kamptan dönen biri için şaka yollu da söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Üç hafta dağda kamp yapıp dönen ağabeyim, uzamış sakalı ve yırtık montuyla eşkıya gibi görünüyordu.
- Gece yarısı kapıyı açan iri yarı bekçi, eşkıya gibi bakışlarıyla bizi baştan aşağı süzdü.
- Filmdeki kötü adam, yüzündeki derin yara izi ve kara gözlüğüyle eşkıya gibi bir adamdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Umacı gibi, korkunç ve çirkin görünüşlü demektir; benzetme çocukları korkutmak için adı anılan hayalî bir yaratığa dayanır. Eşkıya gibi ise gerçek insanlara, silahlı soygunculara benzetir ve çirkinlikten çok korkutuculuğu öne çıkarır. Biri hayalî bir korkuyu, öteki gerçek bir tehdidi çağrıştırır.
Dev gibi, iri ve korkunç demektir; korkunçluk büyük bir gövdeden doğar. Eşkıya gibi ise boyuta değil, yüze, bakışa ve kılığa bakar; küçük yapılı biri de bu görünüşte olabilir. İkisi bir arada da kullanılabilir: dev gibi, eşkıya gibi bir adam.
Bu atasözü, eşkıya dahi olsan insafı elden bırakma der; sert bir hayat süren kişiden bile vicdanını korumasını ister. Eşkıya gibi kalıbı ise yalnız görünüşü anlatır ve bir davranış yargısı içermez. Görünüşü korkunç olan biri de insaflı olabilir.