Anlamı
davranışlarıyla belayı üstüne çekmek.
Detaylı Açıklama
"Esmayı üstüne sıçratmak" deyimi, davranışlarıyla belayı, uğursuzluğu ya da kötü sonucu kendi üzerine çekmek anlamında kullanılır. Buradaki "esma" halk ağzında bela ve uğursuzluk çağrışımı taşıyan bir kullanım içinde düşünülür. Kişi dikkatsiz, taşkın, ölçüsüz veya tahrik edici davranarak durup dururken sorun davet ediyorsa bu deyimle anlatılır. Suç büsbütün dışarıda değildir; davranışın kendisi olumsuz sonuca zemin hazırlamıştır. Kısacası esmayı üstüne sıçratmak, insanın tavrıyla belayı üstüne çekmesini anlatan, uyarıcı ve hafif korku yüklü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Durup dururken herkese sataşarak esmayı üstüne sıçrattı.
- Uyarılara rağmen aynı tavrı sürdürmesi esmayı üstüne sıçratması demekti.
- Mahallede kimseye ilişmezsen iyi ama böyle davranırsan esmayı üstüne sıçratırsın dediler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi henüz tam zarar görmeden önce davranışıyla kötü sonucu davet etmektedir. Deyim de bu gidişin tehlikeli olduğunu erkenden hatırlatır.
Bela doğrudan görünmez; kişinin tavrıyla üzerine sıçrayan, yani kendi hareketiyle çağırdığı bir olumsuzluk gibi düşünülür. Bu mecaz deyime canlı bir uyarı gücü verir.
Gereksiz sataşma, taşkınlık, ölçüsüz cesaret ve riskli işlere düşünmeden atılma gibi davranışlar için söylenebilir. Ortak nokta, kişinin kendi eliyle sorunu büyütmesidir.