Atasözü

Esrik Devenin Çulu Eğri Gerek Ne Demek?

Anlamı

kişi, durumuna uygun davranmalıdır.

Detaylı Açıklama

Esrik devenin çulu eğri gerek atasözü, kişinin durumuna uygun davranması gerektiğini anlatır. Esrik, kendinden geçmiş demektir; çul ise hayvanın sırtına örtülen kalın, kaba kumaştır. Sözün görüntüsünde kendinden geçmiş bir devenin çulunun düzgün durması beklenmez; eğri bir çul onun hâline uyar. Atasözü bu görüntüden genel bir öğüt çıkarır: davranış, kişinin içinde bulunduğu duruma yakışmalıdır. Gerek sözü atasözüne bir öğüt tonu verir; söz bir gözlemden çok bir tavsiyedir. Söz bir varlıklının gösterişini, bir yoksulun tutumluluğunu, bir yaşlının ağırbaşlılığını ya da bir gencin kıpır kıpırlığını tartarken söylenebilir. Kimi zaman bir eleştiri de taşır: durumuna uymayan davranışta bulunan birine hatırlatılır. Öğüt bir kişinin parasına, yaşına, sağlığına ya da toplumdaki yerine göre okunabilir.

Örnek Cümleler

  1. Emekli maaşıyla geçinen dedem, düğün için pahalı bir takım almak yerine eski ceketini temizletti; esrik devenin çulu eğri gerek.
  2. Yeni işe giren genç mühendis, ilk toplantıda sözü kıdemlilere bırakıp dinlemeyi seçti; esrik devenin çulu eğri gerek.
  3. Hastalıktan yeni kalkan teyzem, bayram ziyaretlerini kısa tutup erkenden eve döndü; esrik devenin çulu eğri gerek.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Erine göre bağla başını sözü, davranışlarını içinde bulunduğun koşullara uydurmayı öğütler. Esrik deve atasözü de aynı öğüdü verir, ama onu bir hayvan görüntüsüyle anlatır. Biri baş bağlama ve yemek pişirme gibi ev işlerinden, öteki bir deve görüntüsünden yola çıkar.

Borçtan korkan kapısını büyük açmaz, borçlanmak istemeyenin fazla açılmadığını, giderlerini kısıp kendi durumuna uygun bir yaşama yolu tuttuğunu söyler. Bu, esrik deve atasözünün öğüdünün para işlerindeki karşılığıdır. Biri harcamaya, öteki her türlü davranışa bakar.

Kaz kazla, daz dazla diye bilinen atasözü, herkesin kendi durumuna uygun gelen kişilerle anlaşıp arkadaşlık ettiğini söyler. Burada uygunluk kişinin seçtiği arkadaşlarda aranır. Esrik deve atasözü ise uygunluğu kişinin kendi davranışında bekler.