Deyim

Eteği Kirlenmek Ne Demek?

Anlamı

kadının namusuna dokunulmak.

Detaylı Açıklama

Eteği kirlenmek, kadının namusuna dokunulmak anlamındadır. Kalıpta namus kadının eteğiyle anılır; eteğe bir kir bulaşması onurun zedelenmesi demektir. Dokunulmak fiili edilgendir: kalıpta kadın bir eylemin yapanı değil, ona uğrayan kişidir. Namusa dokunan bir başkasıdır; bu bir iftira, bir dedikodu ya da bir saldırı olabilir. Kalıp bir roman ya da bir halk hikâyesi sahnesinde, bir mahkeme tutanağında ya da bir aile tartışmasında geçebilir. Bugünün okuru, namusu yalnız kadına yükleyen bu bakışı sorgulayabilir; kalıbın kendisi bu bakışın dildeki izidir. Kalıp kadın hakkında bir yargı bildirmekten çok, ona yapılan haksızlığı ya da onun hakkında dolaşan sözü anlatır. Bu yüzden örneklerde kadının uğradığı haksızlık öne çıkar.

Örnek Cümleler

  1. Romanda, köyün ağasının yaydığı iftira yüzünden genç öğretmenin eteği kirlenmiş, kız köyü terk etmek zorunda kalmıştı.
  2. Mahkeme, komşusu hakkında asılsız dedikodu yayıp onun eteğinin kirlenmesine yol açan adamı tazminata mahkûm etti.
  3. Halk hikâyesinde kızın eteği kirlenince ağabeyleri onun suçsuz olduğunu kanıtlamak için yola düşer.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Namusuna dokunmak, birinin namus ve onurunu olumsuz biçimde etkilemektir; deyim etken kurulur ve dokunan kişiyi özne yapar. Eteği kirlenmek ise aynı olayı uğrayan kadının yanından anlatır. Biri yapanı, öteki uğrayanı öne çıkarır.

Altın pas tutmaz, şerefli, temiz insana hiç kimsenin leke süremeyeceğini söyler. Eteği kirlenen kadın için bu atasözü bir savunma olabilir: iftira ne kadar yayılsa da temiz olanın temizliği değişmez. Atasözü kişinin özüne, kalıp ise ona yöneltilen saldırıya bakar.

Atasözü, silahla açılan el yarasının çabukça iyi olduğunu ama kötü sözle açılan gönül yarasının kolay kolay kapanmadığını söyler. Eteği kirlenen kadının uğradığı zarar da bir iftiradan, bir dedikodudan doğabilir. Atasözü sözle açılan yaranın derinliğini, kalıp ise o yaranın kadının onurunda bıraktığı izi anlatır.