Deyim

Eteğinde Namaz Kılınmak Ne Demek?

Anlamı

içi dışı çok temiz kişi olmak.

Detaylı Açıklama

Eteğinde namaz kılınmak, içi dışı çok temiz kişi olmak anlamındadır. Kalıp dinî bir görüntüye dayanır: namaz temiz bir yerde kılınır; birinin eteğinde namaz kılınabilecekse o kişi en küçük bir lekeden uzak sayılır. İçi dışı sözü temizliğin iki yüzünü birlikte anar: kişinin dış görünüşü de, iç dünyası ve ahlakı da temizdir. Kalıp bir övgüdür; dürüstlüğüyle, iyi huyuyla tanınan bir büyüğü, bir öğretmeni ya da bir komşuyu anlatabilir. Edilgen kuruluşta namazı kılan anılmaz; övülen kişi kalıba eteğiyle, iyelik ekiyle girer. Kalıp olumlu bir cümlede bir övgüyü, soru biçiminde ise bir alayı ya da bir kuşkuyu taşıyabilir: onun eteğinde namaz kılınır mı? Kalıp bir anma yazısında, bir mahalle sohbetinde ya da bir tanıklıkta geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Kırk yıl mahallede bakkallık yapıp kimsenin hakkını yemeyen Hüseyin Efendi'nin eteğinde namaz kılınırdı.
  2. Köyün yaşlı öğretmeni öyle dürüst ve temiz bir insandı ki herkes onun eteğinde namaz kılınacağını söylerdi.
  3. Eteğinde namaz kılınan biri olarak tanınan emekli hâkim, mahallenin bütün anlaşmazlıklarında hakem seçilirdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Art eteğinde namaz kılmak, çok temiz huylu olmaktır. Her ikisi etek ve namaz görüntüsünü paylaşır ve bir temizliği över. Ama art eteğinde namaz kılmak huya bakar; eteğinde namaz kılınmak ise içi dışı sözüyle temizliği kişinin bütününe yayar.

Sütten çıkmış ak kaşık gibi olmak, temiz, saf olmaktır; benzetme bembeyaz bir kaşık görüntüsüne dayanır. Eteğinde namaz kılınmak ise temizliği dinî bir görüntüyle anlatır ve ona bir saygınlık katar. Biri bir saflığı, öteki bir güvenilirliği öne çıkarır.

Dışı eli yakar, içi beni yakar, görünüşe aldanmamak gerektiğini söyler; dış görünüş ile iç durum birbirini tutmayabilir. Eteğinde namaz kılınan kişide ise içi dışı birdir: görünüşündeki temizlik iç dünyasında da vardır. Atasözü bir ayrılığa, kalıp bir uyuma dikkat çeker.