Atasözü

Etme Bulursun, İnleye İnleye Ölürsün Ne Demek?

Anlamı

nasıl davranırsan öyle karşılık görürsün.

Detaylı Açıklama

Etme bulursun, inleye inleye ölürsün atasözünün tanımı kısadır: kişi nasıl davranırsa karşılığını da öyle görür. Söz dinleyene seslenir; ikinci kişi ekleri onu uyarının tam karşısına koyar. İnleye inleye ikilemesi inlemenin sürüp gittiğini anlatır; söz karşılığı uzun bir acıyla ve ölümle bitirir. Sözün tanımı davranışa iyi ya da kötü diye bir ad vermez; acı görüntüsü ise uyarının kötü bir davranışa yöneldiğini düşündürebilir. Atasözü bir haksızlığa kalkışan birini durdurmak, başkasının malına göz dikene bir sınır çizmek ya da bir kötülüğün sonucunu yaşayan birini anlatmak için kullanılabilir. Sözün inleme ölürsün diye biten kısa bir söyleyişi de vardır. Konuşan bir öfkeyi, bir kaygıyı ya da bir acımayı dile getirebilir.

Örnek Cümleler

  1. Yaşlı komşusunun emekli maaşını dolandırmaya kalkan yeğenine dayısı kapıyı gösterdi: Etme bulursun, inleye inleye ölürsün.
  2. Komşusunun tarlasındaki sınır taşını gece söken adam, birkaç yıl sonra kendi tarlası kardeşlerince elinden alınınca bu sözü acıyla hatırladı: Etme bulursun, inleye inleye ölürsün.
  3. Annesini yaşlılar evine bırakıp bir kez bile ziyaret etmeyen Ferit, yıllar sonra kendi çocuklarınca aynı yere bırakıldı; etme bulursun, inleye inleye ölürsün.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Herkes ne ederse kendine eder, davranışın karşılığını yine davranana döndürür; tanımı bu atasözününkiyle birdir. Söz genel bir yargı kurar; herkes sözüyle bütün insanları kapsar. Etme bulursun, inleye inleye ölürsün ise karşısındakine seslenir ve aynı yargıyı ona doğrudan bir uyarı olarak söyler.

Bu atasözü, kimseye kötülük yapmamayı, yoksa başkalarının da aynı kötülüğü yapacağını söyler. Karşılık yapılan kötülükle aynı türdendir: kapı çalana kapı çalınır. Etme bulursun, inleye inleye ölürsün ise karşılığın biçimini söylemez; görüntüsü bir acıyla ve ölümle biter.

Ettiği yanına kalmak, yaptığı kötülüğün karşılıksız kalması, cezasını görememektir; kâr sözcüğüyle de kurulabilir. Atasözü her davranışın bir karşılığı olacağını söylerken deyim bu karşılığın gelmediği bir durumu adlandırır. Ettiği yanına kalan birini gören kişi, atasözünü bir umut olarak da anımsayabilir.