Anlamı
bir davranış karşısında 'yapma' anlamında kullanılan bir söz:
'Aman etme, aman etme eyleme, şuradan şuraya tek adım atma, saraydan çıkma!' -N. F. Kısakürek.
Detaylı Açıklama
"Etme eyleme" sözü, birini yaptığı ya da yapmaya hazırlandığı şeyden vazgeçirmek için söylenen yalvarıcı ve ısrarcı bir sesleniştir. İçinde hem korku hem rica hem de paniğe yakın bir engel olma isteği bulunur. Bu yüzden çoğu zaman tehlikeli, yıkıcı, ayıp ya da geri dönüşü zor bir davranışın eşiğinde söylenir. Sözlük anlamı bakımından basit görünse de kullanımda güçlü bir duygusal baskı taşır. Özellikle eski metinlerde ve canlı ağız konuşmalarında daha belirgin duyulur. Kısacası etme eyleme, karşıdakinin adım atmasını önlemek için telaş, rica ve uyarıyı aynı anda taşıyan kuvvetli bir söz kalıbıdır.
Örnek Cümleler
- Annesi pencereye çıkan çocuğa etme eyleme diyerek koşup onu geri çekti.
- Kızgınlıkla kapıya yönelen adama herkes etme eyleme diye seslenip sakinleştirmeye çalıştı.
- Nine, ocağa el uzatan torununa etme eyleme diye bağırınca çocuk irkildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yalnız emir vermez; karşıdakini duygusal olarak durdurmaya çalışır. İçinde korku, telaş ve zarar gelmesini önleme isteği açıkça hissedilir.
Evet, özellikle yaşlı kuşak konuşmalarında, ani tehlike anlarında ve duygusal uyarılarda hâlâ doğal durur. Eski bir hava taşısa da canlılığını korur.
Yapma daha düz ve doğrudan bir engellemedir. Etme eyleme ise daha dramatik, ısrarlı ve duygusal bir sesleniş kurar.