Anlamı
yaptığı kötü davranışın karşılığını görmek.
Detaylı Açıklama
Ettiğini bulmak deyimi, yaptığı kötü davranışın karşılığını görmek anlamındadır; bulmak yerine çekmek de kullanılır. Ettiğini sözü kişinin yaptığı kötü davranışı anlatır ve belirtme ekiyle kalıbın nesnesi olur; iyelik eki o davranışı yapana bağlar. Bulmak burada karşılaşmak demektir: kişi kendi davranışının sonucuyla yüz yüze gelir. Çekmek biçimi ise karşılığın bir sıkıntı olarak yaşandığını düşündürür. Karşılık davranışın aynısı olabilir, ondan doğan başka bir sonuç da. Kalıp bir haksızlığın ardından gelen yalnızlığı, bir hilenin ortaya çıkmasını ya da bir zorbanın başına gelenleri anlatabilir. Konuşan bunu bir teselliyle, bir öğütle ya da bir acımayla anabilir. Kalıp geleceğe yönelik bir uyarıya da dönüşebilir: bir gün ettiğini bulacaksın.
Örnek Cümleler
- Yıllarca çalışanlarını küçük düşüren müdür, emekli olunca kapısını çalan tek bir eski çalışanı olmayınca ettiğini buldu.
- Arkadaşının sınav kâğıdını kopyalayan Oğuz, iki kâğıt birebir aynı çıkınca ettiğini buldu ve sınavdan sıfır aldı.
- Köpeğine eziyet eden komşu, belediyenin açtığı davada ağır bir para cezası alınca ettiğini çekti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cezasını bulmak, hak ettiği kötü sona uğramaktır. Deyim karşılığı bir ceza olarak adlandırır ve hak etme düşüncesini öne çıkarır. Ettiğini bulmak ise karşılığı doğrudan kişinin yaptığı davranışa bağlar; kalıptaki ettiğini sözü davranışın kendisini anar.
Atasözü, babanın yaptığı kötü işin sıkıntısını çocuğun çektiğini söyler; bedeli işi yapmayan biri öder. Ettiğini bulmakta ise sonuç davranışın sahibine döner. Biri sıkıntının babadan oğula geçtiğini, öteki onun yapana geri geldiğini anlatır.
Arpa eken buğday biçmez atasözünde kötü davranış arpaya benzetilir: ondan iyi bir ürün beklenmez. Ettiğini bulan kişi de kötü bir davranışın karşılığıyla yüz yüze gelmiştir. Atasözü genel bir yargı kurar; deyim ise bu yargının somut bir olayda gerçekleştiğini anlatır.