Anlamı
iyice, istediği gibi, adamakıllı gözden geçirmek.
Detaylı Açıklama
Evirip çevirmek, iyice, istediği gibi, adamakıllı gözden geçirmek anlamındadır. Evirmek ile çevirmek yakın anlamlı iki fiildir; zarf-fiille bağlanarak bir ikileme kurarlar. İkileme, bir nesnenin elde döndürülüp evrilmesini düşündürür. Kalıbın nesnesi belirtme ekiyle gelebilir: saati, sözleşmeyi, kararı evirip çevirmek; belirtisiz nesne de alabilir: elinde eski bir saat evirip çevirmek. Öznesi inceleyen kişidir. Tanımdaki iyice ve adamakıllı sözleri incelemenin derinliğini, istediği gibi sözü ise inceleyenin serbestliğini anlatır. Kalıp somut bir nesne için de kullanılabilir: bir eşyayı evirip çevirmek. Soyut bir konu için de: bir sorunu, bir öneriyi evirip çevirmek. Bir alışverişte, bir sözleşme okunurken ya da bir karar öncesinde geçebilir. Kalıp bir titizliği de, bir kuşkuyu da taşıyabilir: konuşan, karşısındakinin ne aradığını merak edebilir.
Örnek Cümleler
- Pazardaki antikacının elindeki saati evirip çevirdikten sonra yaşlı adam, mekanizmasının sahte olduğunu söyledi.
- Kira sözleşmesini evirip çeviren avukat, depozitoyla ilgili maddede bir boşluk buldu.
- Bütün gece işten ayrılma kararını evirip çeviren Seda, sabah müdürüne gitmeye karar verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Alıcı gözüyle bakmak, inceden inceye gözden geçirmektir; deyimdeki alıcı sözü bir şeyi satın alacak kişinin dikkatini düşündürür. Evirip çevirmek de iyice gözden geçirmeyi anlatır, ama tanımı bir alışveriş niyeti taşımaz; istediği gibi sözü incelemenin kişinin keyfine göre yapıldığını da gösterir.
Gözden geçirmenin ikinci anlamı, niteliğini anlamak için bir şeyin her yanına bakmak, incelemektir. Evirip çevirmek bu incelemeyi iyice ve adamakıllı sözleriyle güçlendirir. Deyimin öteki anlamları okumayı ve bir aracın denenmesini anlatır; bir sözleşmeyi okuyarak ya da bir aracı deneyerek incelemek de evirip çevirmek olabilir.
Atasözü, bir iş yaparken ayrıntıların ve sonuçların iyice düşünülmesi gerektiğini söyler: kumaş iki kez ölçülür, bir kez biçilir. Evirip çeviren kişi de bir şeyi her yanıyla gözden geçirir; bunu bir karar vermek için de yapabilir, merak için de. Atasözü bir öğüt verir; kalıp bu öğüdün uygulanışını anlatır.