Anlamı
okunması âdet olan duaları ve Kur'an ayetlerini sürekli tekrarlamak:
'Geceleri Hüsnü'nün evinde toplanır, zikreder, evrat çekerlermiş.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Evrat çekmek, okunması âdet olan duaları ve Kur'an ayetlerini sürekli tekrarlamak anlamındadır. Evrat, belli zamanlarda okunması âdet olan dualar demektir; çekmek fiili burada okumayı, yinelemeyi anlatır. Tanımdaki sürekli sözü okumanın yinelenerek yapıldığını gösterir; âdet olan sözü ise okunan duaların belli ve alışılmış olduğunu. Kalıp bir kişinin yalnız başına yaptığı bir ibadeti de, bir toplulukla birlikte yapılan bir okumayı da anlatabilir. Bir sabah namazının ardından, bir gece toplantısında ya da bir hasta başında geçebilir. Kalıp yansız bir anlatımla kullanılabilir; bir romanda bir kişinin dindarlığını göstermek için de anılabilir. Öznesi okuyan kişi ya da topluluktur: dedem evrat çekerdi, yaşlılar birlikte evrat çekti.
Örnek Cümleler
- Dedem her sabah namazdan sonra pencerenin önüne oturur, tespihini çevirerek evrat çekerdi.
- Hastanın başında bekleyen yaşlı kadın, gece boyu alçak sesle evrat çekti.
- Köyün camisinde yatsıdan sonra kalan birkaç yaşlı, mumların ışığında birlikte evrat çekiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Geceleri Hüsnü'nün evinde toplanır, zikreder, evrat çekerlermiş. Evrat çekmek burada zikretmekle birlikte anılır; okuyanlar Hüsnü'nün evinde toplanan bir gruptur ve okuma geceleri yapılır. Çekerlermiş biçimindeki -mış eki, olayın anlatıcıya başkasından aktarıldığını gösterir.
Hu çekmek, tekkelerde dervişlerin ayin sırasında sürekli olarak hu demesidir. İki deyimde de çekmek fiili ve bir yineleme vardır. Hu çekmek tek bir sözü ve bir tekke ayinini anar; evrat çekmek ise dualar ve ayetler okumayı anlatır ve bir tekkeyle sınırlanmaz.
Atasözü, yapılan iyiliklerin göstermelik olmaması, işlenen suçların ve ayıpların da açığa vurulmaması gerektiğini söyler. Evrat çeken kişi için bu, okumanın gösteriş için yapılmamasını öğütleyebilir. Kalıbın tanımı ise okumanın gizli mi açık mı yapıldığına değinmez.