Anlamı
insanlar bencildir, önce kendilerini, sonra yakınlarını düşünürler.
Detaylı Açıklama
"Evvela can, sonra canan" atasözü, insanın zor durumda önce kendi hayatını, güvenliğini ve varlığını düşündüğünü anlatır. Sevgililer, dostlar, yakınlar elbette önemlidir; ancak tehlike ve yokluk anında ilk öncelik can güvenliğidir. Bu söz, insan tabiatına dair sert ama gerçekçi bir gözlem olarak yaşar. Bazen bencillik eleştirisi gibi duyulur, bazen de hayatın zorunlu önceliği olarak kabul edilir. Kısacası bu atasözü, insanın en büyük sınav anlarında önce kendi canını koruma eğiliminde olduğunu söyleyen yerleşik ve etkili bir hükümdür.
Örnek Cümleler
- Yangın çıkınca herkes evvela can, sonra canan diyerek önce çocukları dışarı taşıdı.
- Büyük kriz anlarında evvela can, sonra canan gerçeğini inkâr etmek kolay değildir.
- Yaşlı adam, savaş günlerini anlatırken evvela can, sonra canan sözünün nasıl yaşandığını söyledi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bir yönüyle bencillik çağrıştırabilir, ancak asıl vurgusu hayatta kalma içgüdüsünedir. İnsan en ağır anda önce can güvenliğini düşünür.
Çünkü tehlike, savaş, hastalık ve büyük kriz anlarında öncelikler hızla değişir. Atasözü de bu çıplak gerçeği süslemeksizin söyler.
Yangın, savaş, kaza, büyük ekonomik kriz ve ağır kişisel tehlike gibi anlarda doğal biçimde kullanılır. Ortak nokta, hayatı koruma zorunluluğudur.