Deyim

Eyvallah Demek Ne Demek?

Anlamı

1) hoş görerek kabul etmek veya edilmek:
'Mersi denir. Sonra teşekkür edilir. Eyvallah denir, çok mersi denir.' -S. F. Abasıyanık. 2) hoşça kalın, sağlıcakla kalın demek.

Detaylı Açıklama

Eyvallah demek iki anlamda kullanılır. Birincisi hoş görerek kabul etmek ya da kabul edilmektir. İkincisi hoşça kalın, sağlıcakla kalın demektir. Eyvallah gündelik konuşmada bir onayı, bir teşekkürü ya da bir vedayı bildiren bir ünlemdir; kalıp bu ünlemin söylenmesini anlatır. İlk anlamda konuşan bir öneriyi, bir sözü ya da bir durumu itiraz etmeden kabul eder; tanımdaki hoş görerek sözü bu kabulün gönül hoşluğuyla yapıldığını gösterir. Tanım edilgen biçimi de anar: bir şeye eyvallah denmesi, onun kabul edilmesidir. İkinci anlamda kalıp bir vedalaşmayı anlatır: kalkan kişi eyvallah diyerek çıkar. Kalıp teklifsiz bir konuşmaya yakındır; bir esnaf dükkânında, bir kahvede ya da bir arkadaş toplantısında geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Ustanın ertesi güne kalsın önerisine Hasan saatine baktı, eyvallah dedi ve aletlerini topladı.
  2. Gençlerin düğünü sade tutma önerisine toplantıda hemen eyvallah denildi ve hazırlıklar bir haftada bitti.
  3. Kahveden kalkan yaşlı adam, masadakilere eyvallah deyip ağır adımlarla evinin yolunu tuttu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Abasıyanık'ın cümlesi bir teşekkürün türlü söyleyişlerini art arda sayar: önce mersi, sonra teşekkür, ardından eyvallah ve çok mersi. Eyvallah burada bir teşekkür ya da kabul anlamı taşır. Denir ve edilir biçimlerindeki edilgen yapı, bu sözlerin söylenişini kişiden bağımsız bir alışkanlık gibi anlatır.

Hoşça kal, ayrılan kimsenin kalanlara söylediği bir iyi dilek sözüdür. Eyvallah demenin ikinci anlamı da bu dileği bildirmektir. Hoşça kal dileği açıkça söyler; eyvallah demek ise aynı dileği tek bir ünlemle verir.

Eyvallah etmemek, birinden yardım istememeyi, kimseye gönül borcu olmamayı ve boyun eğmemeyi anlatır; deyimin alanı yardım, minnet ve boyun eğmedir. Eyvallah demenin ilk anlamı ise bir şeyi hoş görerek kabul etmektir. Aynı sözcük iki ayrı fiille iki ayrı alana bağlanır.