Anlamı
bilmeden, aslını arayıp sormadan konuşmak.
Detaylı Açıklama
Ezbere konuşmak deyimi, bilmeden, aslını arayıp sormadan konuşmak anlamındadır. Tanım iki eksikliği birlikte anar: kişi konuyu bilmez ve onu öğrenmek için araştırmaz. Ezbere sözü burada duyduğunu, belleğine yerleşmiş bir kalıbı düşünmeden tekrarlamayı düşündürür. Kalıp bir dedikoduyu, bir söylentiyi, bir kahve tartışmasını ya da bir uzmanlık alanında bilgisizce verilen bir yargıyı anlatabilir. Kalıp bir eleştiri olarak söylenir; konuşan, karşısındakinden önce bilgi edinmesini ister. Kendi ağzından bir uyarı olarak da kullanılabilir: ezbere konuşmayayım, bir araştırayım. Bir televizyon tartışmasında, bir sosyal medya yorumunda ya da bir aile sofrasında geçebilir. Kalıbın öznesi konuşan kişidir; konu hakkında sözüyle belirtilebilir: ekonomi hakkında ezbere konuşmak. Konuşan kendinden emin görünse de sözlerinin dayanağı zayıftır.
Örnek Cümleler
- Aşının içeriğini hiç okumadan tehlikeli olduğunu söyleyen komşusuna doktor, ezbere konuşmamasını rica etti.
- Maçı izlemeden hakemi suçlayan Cem'e arkadaşı güldü: Ezbere konuşuyorsun, pozisyonu görmedin bile.
- Köyün yeni yolu hakkında belediyeye sormadan söylenti yayan kahvehane müdavimleri ezbere konuşuyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Abuk sabuk konuşmak, ne söylediğini bilmeden, düşüncesiz, tutarsız konuşmaktır; deyim konuşmanın kendisindeki bozukluğa bakar. Ezbere konuşan kişi ise tutarlı görünen sözler de söyleyebilir; eksik olan, söylediğinin dayandığı bilgidir. Biri konuşmanın biçimini, öteki dayanağını eleştirir.
Bu atasözü, insanın her şeyi bilmemesinin kusur olmadığını, ama bilmediği bir işi sorup öğrenmeden yapmaya kalkışmasının kusur olduğunu söyler. Ezbere konuşan kişi de bilmediği bir konuda sormadan söz alır. Atasözüne göre kusur bilmemekte değil, sormamaktadır.
Atasözü, bir işte izlenecek doğru yolun bilenlerden sorularak öğrenilmesi gerektiğini söyler. Ezbere konuşmak ise tam bu sormayı atlar. Atasözü doğru bilgiye giden yolu, kalıp o yolun hiç yürünmediği bir konuşmayı anlatır.